ပအို၀္း တိုင္းရင္းသားေပါက္ဖြားလာပံု

ပအို၀္း တိုင္းရင္းသားေပါက္ဖြားလာပံု





ပအို၀္း တိုင္းရင္းသားတို့သည္ မိမိကိုယ္ကို နဂါးအမ်ိဳးအႏြယ္မွ ေပါက္ဖြားလာသည္ဟု ယူဆၾက၏။ မိခင္မွာ နဂါးမ ျဖစ္ျပီး ဖခင္မွာ ေဇာ္ဂ်ီ ဟုယူဆၾကသည္။ သက္ၾကီးရြယ္အိုမ်ားကလည္း မိမိတို့မွာ နဂါးမ်ိဳးႏြယ္ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ နဂါးမွ ေပါက္ဖြားဆင္းသက္လာပံုကို လူငယ္မ်ားအား ယေန့တိုင္ ေျပာဆိုေနၾကေသး၏။

ပအို၀္းေပါက္ဖြားလာပံု ဒ႑ာရီေလးမွာ-
သက္ကရာဇ္ ၄၀၀ ခန့္ေလာက္တြင္ တိုင္းျပည္တစ္ျပည္မွ မင္းႏွင့္မိဖုရားတြင္ သားေတာ္ႏွစ္ပါးထြန္းကား၏။ သားေတာ္ႏွစ္ပါးစလံုးမွာ သူေတာ္ေကာင္း စိတ္ဓါတ္မ်ားရွိၾကသည္။ ထို့ေၾကာင့္ အရြယ္ေရာက္လာေသာအခါ ခမည္းေတာ္ မယ္ေတာ္ထံ ခြင့္ေတာင္းျပီး ရေသ့၀တ္လဲကာ ေတာထြက္သြားၾက၏။

တစ္ေန႕ေသာအခါ နဂါးမသည္ လူ႕ျပည္သို့ ေရာက္ရွိခဲ့ရာ လူေယာင္ဖန္ဆင္းျပီး ေတာထဲတြင္ လွည့္လည္ေနထိုင္ရင္း ေဟမ၀န္၏ စိမ္းစိုသာယာမွဳေၾကာင့္ ထိုေတာထဲတြင္ ေနထိုင္လိုေသာ စိတ္ျဖစ္ေပၚလာ၏။ မိန္းမဖန္ဆင္းျပီး ေတာထဲတြင္ လွည့္လည္ခဲ့ရာ နတ္ေရးေသာဖူးစာေၾကာင့္ ေလလားမသိ ေဇာ္ဂ်ီႏွင့္ ဖူးစာဆံုေလေတာ့၏။ ေဇာ္ဂ်ီသည္ ထိုအမ်ိဳးသမီးကို နဂါးမွန္း မသိေခ်။ ထို့ေၾကာင့္ ႏွစ္ႏွစ္ကာကာ ေပါင္းသင္းေနထိုင္ခဲ့ရာ နဂါးမတြင္ ကိုယ္၀န္ရွိလာခဲ့သည္။
ကိုးလလြယ္ျပီး ဆယ္လသို့ေရာက္ေသာအခါ နဂါးမသည္ ဥႏွစ္လံုးကို ဖြားသန့္စင္ခဲ့သည္။ ထိုဥႏွစ္လံုးသည္ အရြယ္အစားတူညီျပီး အလြန္လွပေလသည္။
ထိုသို့ မိမိမိန္းမက ဥႏွစ္လံုးဖြားျမင္သည္ကို ေဇာ္ဂ်ီက သိရွိေသာအခါ “အလို ငါ့ အိမ္သူမသည္ လူသားစင္စစ္ မဟုတ္၊ ေျမြမ်ိဳး နဂါးမ်ိဳးပါကလား” ဟု ညည္းညူေလ၏။ ထို့ေနာက္ စိတ္ပ်က္အားငယ္ျပီး ထြက္ေျပးရန္ ၾကံစည္ေလေတာ့သည္။ ထို့ေၾကာင့္ နဂါးမကို ခ်ိဳသာေသာ စကားပရိယာယ္ျဖင့္ ကေလးမ်ားအတြက္ ေဆးရွာထြက္ခြင့္ေပးရန္ ခြင့္ေတာင္းေလသည္။ မိမိ၏ မိန္းမနဂါးမ မ်က္ကြယ္သို့ေရာက္ေသာအခါ ေကာင္းကင္သို့ဆန္လ်က္ ပ်ံတက္သြားေလသည္။
သံုးေလးရက္ခန့္ ၾကာေသာအခါ နဂါးမသည္ မိမိ၏ လင္ေတာ္ေမာင္ ေဇာ္ဂ်ီ ျပန္လာေလႏိုးျဖင့္ လည္တဆန့္ဆန့္ႏွင့္ ေမွ်ာ္ကိုးေနခဲ့၏။ သို့ေသာ္ လင္ေတာ္ေမာင္ ေဇာ္ဂ်ီ ျပန္မလာသျဖင့္ နဂါးမသည္ ယခုကဲ့သို့ ညည္းညူျပန္ေလသည္။ “ငါ၏ လင္ေတာ္ေမာင္သည္ ကေလးမ်ားအတြက္ ေဆးရွာထြက္ရာတြင္ ယခုကဲ့သို့ ၾကာျမင့္ရျခင္းမွာ ငါသည္ နဂါးမျဖစ္ေၾကာင္းကို ငါ၏ လင္ေတာ္ေမာင္ သိသြားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္လိမ့္မည္” ဟု ျပင္းစြာ စိုးရိမ္ပူပန္ေလ၏။

ထို့ေၾကာင့္ မိမိလင္ကို ေတြ႕လိမ့္ေလႏိုး ၊ ေတြ႕ေလႏိုးျဖင့္ ေတာအႏွ႕ံ ေတာင္အႏွ႕ံ လွည့္လည္ရွာေဖြခဲ့၏။ သို့ေသာ္ မိမိလင္ေတာ္ကို အရိပ္အေယာင္မွ်ပင္ မေတြ႕ေလသျဖင့္ လူမတန္ ကံခ်ကာ ျပင္းစြာဟစ္ေအာ္ ငိုေၾကြးေလရွာသည္။ မိမိ၏ ရင္ႏွစ္သည္းခ်ာျဖစ္ေသာ ဥႏွစ္လံုးကို ဥမင္လိုဏ္ေခါင္းထဲတြင္ လံုျခံဳစြာ သိမ္းဆည္းထားခဲ့ျပီး မိမိ၏ဌာန နဂါးျပည္သို့ ျပန္သြားေလ၏။

ထို့ေနာက္ ရေသ့တစ္ပါးသည္ ထိုဥၾကီးနွစ္လံုးကိုေတြ႕ရွိျပီး ၾကည့္ရွဳေစာင့္ေရွာက္ထားသည္။ ထိုဥၾကီးႏွစ္လံုးမွ ေယာက္်ေလးတစ္ေယာက္ႏွင့္ မိန္းခေလးတစ္ေယာက္ဖြားျမင္ လာခဲ့သည္။ ရေသ့ၾကီးက ေကၽြးေမြးျပဳစုခဲ့ရာ ၾကီးျပင္လာေသာအခါ ထိုအရပ္တြင္ မင္းေလာင္းတစ္ပါးအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳ စိုးစံခဲ့သည္။ ယင္မင္းဆက္တို့မွာ ပအို၀္းလူမ်ိဴး ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည္။ ထိုမွ တစ္ဖန္ အထက္ေဖာ္ျပပါ ရာဇာ၀င္ေၾကာင့္ ပအို၀္းတို႕ ရွမ္းျပည္ေရာက္သြားၾကသည့္ဟု ဆိုသည္။ ပအို၀္းတို႕သည္ သထံုခရုိင္ကို သထံုၾကီးဟုေခၚျပီး ရွမ္းျပည္ေတာင္ပိုင္ရွိ ဆီဆိုင္ကို သထံုကေလး ဟု ေခၚၾကသည္။ ယင္ေနရာ ႏွစ္ခုတို့တြင္ ပအို၀္းမ်ားစြာ ေနထိုင္လ်ွက္ရွိၾကသည္။ ပအို၀္းတိုင္းရင္းသား ေပါက္ဖြားဆင္းသက္လာပံုသည္ ဒ႑ာရီလား တကယ္လားဟု စဥ္းစားစရာပင္ ျဖစ္ေလသည္။ ပအို၀္းတိုင္းရင္းသား ေပါက္ဖြားလာပံု ဒ႑ာရီသည္ မြန္ရာဇ၀င္ႏွင့္ ေစတီေတာ္မ်ား သမိုင္းစာအုပ္မွ အဆိုႏွင့္လည္း ဆင္ေန၏။

Facebook မွကူးယူၿပီးျပန္လည္မွ်ေ၀တာပါ။

အပါယ္ေလးပါးမွလြတ္ေျမာက္ေစႏုိင္ေသာ ကုသုိလ္(၇)မ်ိဳး

အပါယ္ေလးပါးမွလြတ္ေျမာက္ေစႏုိင္ေသာ
ကုသုိလ္(၇)မ်ိဳး



 
(က) အပါယ္ေလးပါး

အပါယ္ေလးပါးဆုိတာက ငရဲ၊ တိရိစာၦန္၊ ျပိတၱာ၊ အသုရကာယ္တုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။ အပါယ္ဆုိတာက (အပါယ) ဆုိတဲ့ပါဠိပုဒ္ကေနဆင္း သက္လာတာပါ။ (အပါယ)မွာ (အပ+အယ) ဆုိျပီးႏွစ္ပုဒ္ရွိပါတယ္။ အပ= ကင္းျခင္း၊ အယ= ကုသုိလ္တရား၊ သုိ႔မဟုတ္ ခ်မ္းသာ။ ႏွစ္ပုဒ္ေပါင္းလုိက္ေတာ့ ကုသုိလ္တုိ႔မွကင္းျခင္း၊ ခ်မ္းသာတုိ႔မွ ကင္းျခင္းလုိ႔အဓိပၸါယ္ရပါတယ ္။ ဆုိလုိတာက အပါယ္ေလးဘုံးသားတုိ႔မွာ ကုသုိလ္ေတြမွကင္းျခင္း၊ ကုသုိလ္တရားတုိ႔ကုိျပဳလုပ္နဳိင္စြမ္းမရွိျခင္း ခ်မ္းသာျခင္းတရားတုိ႔မွကင္းျခင္း လုိ႔အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ မွန္ပါတယ္။ အပါယ္ေလးဘုံကုိေရာက္သြားျပီဆုိရင္ ကုသုိလ္တရားေတြကုိ ျပဳလုပ္နုိင္စြမ္းမရွိသည့္အတြက္ ေကာင္းေသာဘုံဌာနကုိျပန္ေရာက္ဖုိ႔ အင္မတန္မွခက္ခဲပါတယ္။ အကုသုိလ္ကံ အဟုန္ေတြကုန္ဆုံးမွသာ ေကာင္းရာဘုံကုိေရာက္ေစတာပါ။


(ခ) အပါယ္ေလးပါးမွ လြတ္ေျမာက္ေစႏုိင္ေသာ ကုသုိလ္(၇)မ်ိဳး

အပါယ္ေလးဘုံေရာက္သြားရင္လည္ း ေကာင္းေသာဘုံဌာနသုိ႔ ျပန္ေရာက္ဖုိ႔ဟာ မလြယ္ေသာေၾကာင့္ ထုိအပါယ္ေလးဘုံမွ အျပီးပုိင္ကင္းလြတ္ေအာင္ ဒါန သီလ အစထားျပီး ဝိပႆနာတရားမ်ားကုိၾကိဳးစား
အားထုတ္သင့္တယ္ဆုိတာ ေျပာျပခ်င္တာပါ။ ဝိပႆနာအားထုတ္လုိ႔ ေသာတာပန္ပုဂၢဳိလ္အဆင့္ေရာက္သြားမယ္ဆုိရင္ အျပီးပုိင္ အပါယ္ေလးပါးက ကင္းလြတ္ပါတယ္။ ဒီဘဝမွာ တပည့္ေတာ္တုိ႔ ဝိပႆနာေတာ့ၾကိဳးစား အားထုတ္ပါမယ္။ ဒါေပမယ့္ ေသာတာပန္တည္၊ မတည္ဆုိတာေတာ့
အာမခံလုိ႔မရပါ။ ေသာတာပန္မတည္ရင္ေရာ အပါယ္ေလးပါးကမလြတ္ေတာ့ဘူးလား။ ဒီဘဝကေနျပီးေတာ့ အပါယ္ေလးပါးလြတ္ေျမာက္ခ်င္ရင္ ဘယ္လုိေကာင္းမွဳေတြျပဳလုပ္ရမလဲ။ ဘယ္လုိေကာင္းမွဳေတြျပဳလုပ္ရင္ အပါယ္ေလးပါးလြတ္ကင္းမလဲ-စသည္ျဖင့္ေပါ့ေလ၊ ေမးဖြယ္ရာရွိပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ေနာက္ဘဝ အပါယ္ေလးပါးက လြတ္ေျမာက္ခ်င္ရင္ အပါယ္ေလးပါးေရာက္ေၾကာင္း (တနည္း) အပါယ္ေလးပါးက လြတ္ေျမာက္ေစနုိင္တဲ့ ကုသုိလ္ေတြရွိေနပါတယ္။ အဲဒီကုသုိလ္ေတြက ခုနစ္မ်ဳိးရွိပါတယ္။ အဲဒါေတြကဘာေတြလဲလုိ႔ဆုိေတာ့


(၁) သရဏဂုံကုသုိလ္။

ဘုရား၊တရား၊သံဃာေတာ္မ်ားရဲ့ ဂုဏ္မ်ားကုိ မိရုိးဖလာဗုဒၶဘာသာ လုိမကုိးကြယ္ မဆည္းကပ္ပဲ တကယ့္စစ္မွန္ေသာ ခုိင္ျမဲေသာ သဒၶါ၊ ပညာဦးစီးတဲ့ စိတ္ထားနဲ႔ ၾကည္ၫိဳျခင္းလုိ႔ဆုိတဲ့ (သရဏဂုံကုသုိလ္)။ အဲဒီကုသုိလ္မ်ဳိးရွိထားရင္ အပါယ္ေလးပါးက လြတ္ေျမာက္ပါတယ္။ (ေသာတာပန္ပုဂၢဳိလ္ေတြ အပါယ္ေလးပါးကလြန္ေျမာက္သလုိ ဒီကုသုိလ္ေလးရွိထားရင္ ေသာတာပန္ပုဂၢဳိလ္နဲ႔အဆင့္ခ်င္းတူပါတယ္။)


(၂) ငါးပါးသီလျမဲျခင္း(ပဥၥသ ီလကုသုိလ္)။


ငါးပါးသီလျမဲတဲ့ပုဂၢဳိလ္ဟာလည္း အပါယ္ေလးပါးကလြတ္ေျမာက္ပါတယ္။ (ေသာတာပန္ပုဂၢဳိလ္ေတြ အပါယ္ေလးပါးက လြတ္ေျမာက္သလုိ ဒီကုသုိလ္ေလးရွိထားရင္ ေသာတာပန္ပုဂၢဳိလ္နဲ႔အဆင့္ခ်င္းတူပါတယ္။)


(၃) စာေရးတံ မဲခ်ျခင္းကုသုိလ္။

ဗုဒၶဘာသာမ်ား သီတင္းကၽြတ္ကာလမွာဆုိရင္ ေက်ာင္းတုိက္မ်ားမွ သံဃာမ်ားကုိ မဲခ်ျပီး က်တဲ့ သံဃာေတာ္ကုိ ဆြမ္းစတဲ့ လွဴဘြယ္ပစၥည္းမ်ားကုိ ေပးလွဴတဲ့ကုသုိလ္မ်ဳိးပါ။ ကထိန္ရာသီမွာဆုိရင္ ပေဒသာပင္မ်ားလွဴဒါန္းတဲ့ ကုသုိလ္ပါ။ မိမိလွဴလုိက္တဲ့ပစၥည္းဝတၳဳမ ်ားကုိ မဲေပါက္တဲ့ ေက်ာင္းတုိက္က သံဃာေတာ္မ်ားကုိ ကပ္လွဴျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ မိမိလွဴလုိက္ျပီဆုိတည္းက ပုဂၢဳိလ္ကုိမငဲ့ကြက္ပဲ (ဆုိလုိတာက ငါနဲ႔ သိတဲ့ဦးဇင္းအတြက္ ငါတုိ႔ကုိးကြယ္ေနတဲ့ေက်ာင္းအတြက္) ဆုိျပီး ပုဂၢဳိလ္ကုိမငဲ့ပဲ က်ရာသံဃာေတာ္ေတြ ခ်မ္းခ်မ္းသာသာသုံးေဆာင္မွီဝဲေစလိုတဲ့အတြက္ သံဃာ့ဂုဏ္ကုိရည္မွန္းျပီး လွဴဒါန္းတဲ့အလွဴမ်ဳိးကုိ ေခၚမယ္ဆုိရင္ေခၚလုိ႔ရပါတယ္။ ဒါကုိစာေရးတံဆြမ္းဝတ္လုိ႔ေခၚတာပါ။ အလြယ္မွတ္ခ်င္ရင္ စာေရးတံမဲခ်တဲ့ကုသုိလ္လုိ႔မွတ္လုိက္ပါ။ အဲဒီကုသုိလ္ဟာ အင္မတန္မွျပဳရလြယ္ျပီး အကုန္အက်နည္းေပမယ့္ ရလုိက္တဲ့အက်ဳိးတရားကေတာ့ အပါယ္ေလးပါးကေတာင္ လြတ္ေျမာက္တယ္ဆုိေတာ့ အင္မတန္ကုိမွ အက်ဳိးေက်းဇူးမ်ားပါတယ္။ ဒီကုသုိလ္မ်ားဟာ တကယ္ဘုန္းရွင္ကံရွင္
မ်ားျဖစ္တဲ့ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားသာ ျပဳလုပ္ခြင့္ရတဲ့ ဒါနမ်ဳိးပါ။ ဗုဒၶဘာသာျဖစ္ရတာ အင္မတန္ေက်နပ္စရာေကာင္းပါတယ္။ (ေသာတာပန္ပုဂၢဳိလ္ေတြ အပါယ္ေလးပါးကလြန္ေျမာက္သလုိ ဒီကုသုိလ္ေလးရွိထားရင္ ေသာတာပန္ပုဂၢဳိလ္နဲ႔အဆင့္ခ်င္းတူပါတယ္။)


(၄) ပကၡိယဘတ္လုိ႔ေခၚတဲ့ ကုသုိလ္ပါ။

ရွင္းေအာင္ေျပာမယ္ဆုိရင္ မိမိတုိ႔ကုိးကြယ္ေနတဲ့ ေက်ာင္းတုိက္မ်ားကုိ တစ္လဆြမ္းတစ္ခ်ဳိင့္ျဖစ္ေစ၊ တစ္လဆြမ္းႏွစ္ခ်ဳိင့္ျဖစ္ေစ လွဴတဲ့အလွဴကုိေခၚတာပါ။ လဆန္းပကၡမွာလွဴရင္ လဆန္းပကၡဆြမ္းေပါ့၊ လဆုတ္မွာလွဴရင္ လဆုတ္ပကၡဆြမး္လုိ႔ေခၚတာပါ။ အဲဒီလုိ တစ္လကုိ ႏွစ္ၾကိမ္ျဖစ္ေစ၊ တစ္ၾကိမ္ျဖစ္ေစ လွဴတဲ့အလွဴဒါနမ်ဳိးကုိ (ပကၡိယဘတၱ) ကုသုိလ္လုိ႔ေခၚပါတယ္။ ဒီကုသုိလ္ေလးက ေငြကုန္ေက်းက်လည္းနည္းပါတယ္။ ပင္ပန္းမွဳလည္းမၾကီးေလးပဲ ရလုိက္တဲ့ကုသုိလ္က အပါယ္ေလးပါးလြတ္ေျမာက္တဲ့အထိ အက်ဳိးေက်းဇူးမ်ားပါတယ္။ ဒီကုသုိလ္ကုိလည္း အသက္ထက္ဆုံးျပဳလုပ္ပါလုိ႔ တုိက္တြန္းလုိတာပါ။ (ေသာတာပန္ပုဂၢဳိလ္ေတြ အပါယ္ေလးပါးကလြန္ေျမာက္သလုိ ဒီကုသုိလ္ေလးရွိထားရင္ ေသာတာပန္ပုဂၢဳိလ္နဲ႔အဆင့္ခ်င္းတူပါတယ္။)


(၅) ေဝႆဝါသိက ကုသုိလ္ပါ။

ဗမာလုိရွင္းရွင္းေျပာရင္ ဝါဆုိသကၤန္းကပ္လွဴတဲ့ကုသုိလ ္ပါ။ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တုိင္း ဝါဆုိ ဝါကပ္ေတာ္မူၾကတဲ့ သံဃာေတာ္အရွင္ျမတ္မ်ားကုိ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တုိင္း
ဝါဆုိသကၤန္း ကပ္လွဴမယ္ဆုိရင္ (မွတ္ခ်က္ မိမိတတ္နုိင္သေလာက္ေပါ့ေနာ္ တစ္စုံတတ္နုိင္ရင္တစ္စုံ။ ႏွစ္စုံတတ္နိုင္ရင္ႏွစ္စုံေပါ့) အဲဒီကုသုိလ္ဟာလည္း ျပဳလုပ္လုိက္တဲ့ကုသုိလ္ေလးက ေသးေပမယ့္ရလုိက္တဲ့အက်ဳိးက အပါယ္ေလးပါးကေတာင္ လြတ္ေျမာက္ျခင္းဆုိတဲ့ အက်ဳိးမ်ဳိးကုိခံစားရတာပါ။ ေသာတာပန္ပုဂၢဳိလ္နဲ႔ အလားသ႑န္တူတယ္လုိ႔ဆုိပါတယ္။ ေသာတာပန္ပုဂၢဳိလ္ဟာ အပါယ္ေလးပါးကလြတ္ေျမာက္သလုိ ဒီကုသုိလ္ကုိ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တုိင္း လုပ္သြားမယ္ဆုိရင္ စိတ္သာခ်ပါ။ အပါယ္ေလးပါးကလြတ္ေျမာက္ပါတယ္။


(၆) ဧေကာအာဝါေသာ ဆုိတဲ့ကုသုိလ္ပါ။


ဆုိလုိတာ ေက်ာင္းတစ္ေဆာင္ျဖစ္ေစ၊ဇရပ္တစ္ေဆာင္ျဖစ္ေစလွဴဒါန္းတဲ့အလွဴဒါနကုိဆုိလုိျခင္းျဖစ္ပ ါတယ္။ 
ေက်ာင္းတစ္ေဆာင္လုံး တပည့္ေတာ္တုိ႔မတတ္နုိင္ပါဘူး၊ ဘုရားဆုိရင္ေတာ့ တစ္ေဆာင္လုံးမတတ္ႏုိင္ရင္ တတ္ႏုိင္သေလာက္လွဴပါလုိ႔ေျပာခ်င္ပါတယ္။ အဓိက ေက်ာင္းေဆာက္တဲ့ကုသုိလ္ထဲမွာ မိမိရဲ႕ ဒါနပါဖုိ႔သာ အေရးၾကီးပါတယ္။ အဲဒီကုသုိလ္ဟာလည္း က်န္တဲ့ေကာင္းက်ဳိးခ်မ္းသာကုိမေျပာလုိေတာ့ပါဘူး။ အပါယ္ေလးပါးက လြတ္ေျမာက္ျခင္းဆုိတဲ့ အဆင့္ျမင့္တဲ့ အက်ဳိးကုိပဲေျပာခ်င္ပါတယ္။ အဲလုိ ေက်ာင္းတစ္ေဆာင္၊ ဒါမွမဟုတ္ 
တတ္နုိင္သေလာက္လွဴဒါန္းလုိက္မယ္ဆုိရင္ အပါယ္ေလးပါးကလြတ္ေျမာက္ပါတယ္။
(ေသာတာပန္ပုဂၢဳိလ္နဲ႔အလားတူျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကုသုိလ္ကုိလည္း တတ္နုိင္သေလာက္လွဴဒါန္းပါလုိ႔ ေျပာျပ
အသိေပးပါတယ္။)


(၇) ဧကာေပါကၡရဏီတဲ့။

ဆုိလုိတာက ေရတြင္းေရကန္မ်ားကုိတူးေဖာ္ျခင္း၊ လွဴဒါန္းျခင္း၊ ေရတြင္းေရကန္အေဟာင္းမ်ားကုိျပဳျပင္လွဴဒါန္းျခင္းဆုိတဲ့ကုသုိလ္မ်ဳိးပါ။ အဲေလာက္ထိ မလုပ္နုိင္ေသးဘူးဘုရားဆုိရင္ မိမိအိမ္ေရွ႕မွာျဖစ္ေစ၊ လမ္းေထာင့္တစ္ေနရာရာမွာျဖစ္ေစ ေရအုိးစင္ေလးေဆာက္ျပီး ေသာက္ေရအုိးေလး တည္ထားမယ္ဆုိရင္လည္းရပါတယ္။ အဲေလာက္ထိမလုပ္နုိင္ဘူးဆုိရင္ ေအာက္ထစ္ဆုံး
ေရသန္႔ဗူးေလးကိုတည္ထားျပီး ခရီးသြား ရဟန္း၊ ရွင္၊ လူမ်ားေသာက္သုံးဖုိ႔ တည္ထားမယ္ဆုိရင္လည္း အဲဒီဒါနဟာ ေငြေၾကးနဲ႔တုိင္းတာမယ္ဆုိရင္ ေသးေပမယ့္ ရလုိက္တဲ့ အက်ဳိးက အပါယ္ေလးပါးလြတ္ေျမာက္တဲ့အထိ တန္ဘုိးလည္းၾကီး အက်ဳးိလည္း မ်ားပါတယ္။ ေသာတာပန္ပုဂၢဳိလ္မ်ားနဲ႔ အလားတူျဖစ္တာပါ။
ဒါျဖင့္ရင္ အားလုံးေသာ ဒကာ ဒကာမမ်ား ဆုိခဲ့ ကုသုိလ္(၇)မ်ဳိးထဲက တစ္မ်ဳိးကုိျဖစ္ေစ၊ ႏွစ္မ်ဳိးကုိျဖစ္ေစ၊ (၇)မ်ဳိးလုံးကုိျဖစ္ေစ အျမဲဝတ္ထားျပီး ျပဳလုပ္မယ္ဆုိရင္ ျမတ္စြာဘုရားက ေသာတာပန္ပုဂၢဳိလ္ႏွင့္
အလားတူပါတယ္၊  ေသာတာပန္ပုဂၢဳိလ္မ်ား အပါယ္ေလးပါးက လြတ္ေျမာက္သလုိ အဲဒီကုသုိလ္မ်ားကုိ 
အျမဲျပဳလုပ္တဲ့ ပုဂၢဳိလ္မ်ားလည္း အပါယ္ေလးပါးက လြတ္ေျမာက္ပါတယ္လုိ႔
ေသေသခ်ာခ်ာေဟာထားခဲ့တာပါ။ တစ္ၾကိမ္ေလာက္လုပ္ျပီး အပါယ္ေလးပါးက လြတ္ေျမာက္ခ်င္လုိ႔ေတာ့ မရဘူးေနာ္၊ (နိဗဒၶ)ဆုိတဲ့ပါဠိက ပါေနေတာ့ အျမဲဝတ္ထားျပီး ျပဳလုပ္ရမယ္လုိ႔ေျပာတာပါ။ ဝါဆုိသကၤန္းဆုိလည္း ႏွစ္စဥ္၊ စာေရးတံမဲဆုိရင္လည္း ႏွစ္စဥ္၊ ဆြမ္းခ်ဳိင့္ဆုိရင္လည္း လစဥ္၊ ေရအုိးစင္ဆုိရင္လည္းေန႔စဥ္ေန႔တုိင္းေပါ့။ ရတနာသုံးပါးကုိလည္း အသက္ထက္ဆုံးကုိးကြယ္ဆည္းကပ္ရမယ္။ ငါးပါးသီလကုိလည္း အတတ္ႏုိင္ဆုံးေစာင့္ထိန္းမယ္ဆုိရင္ အပါယ္ေလးပါးကလြတ္ေျမာက္ပါတယ္လုိ႔ တုိက္တြန္း အသိေပးခ်င္တာပါ။ အားလုံးေသာ ဒကာ၊ ဒကာမ မ်ား မိမိႏွင့္ပတ္သတ္တဲ့ေဆြမ်ဳိး မိတ္ေဆြ အေပါင္းသင္းမ်ားကုိလည္း ဒီကုသိုလ္(၇)ခ်က္ကုိ တစ္ဆင့္ေျပာျပေပးပါလုိ႔တုိက္တြန္းခ်င္ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ မိမိကုိယ္တုိင္လည္း တတ္နုိင္သေလာက္ တစ္မ်ဳိးကုိျဖစ္ေစ၊ ႏွစ္မ်ဳိးကုိျဖစ္ေစ၊ (၇)မ်ဳိးလုံးကုိျဖစ္ေစ ဝတ္ထားျပီး အားထုတ္ပါလုိ႔တုိက္တြန္း
လုိက္ရပါတယ္။
အားလုံးကုိယ္စိတ္ႏွစ္ပါးက်န္းမာခ်မ္းသာၾကပါေစ၊ သာသနာေတာ္အက်ဳိးကုိလည္း ေဆာင္ရြတ္ႏုိင္တဲ့သာသနာျပဳ အမ်ဳိးေကာင္းသား၊ အမ်ဳိးေကာင္းသမီးမ်ားျဖစ္ၾကပါေစ။

 

အရွင္ဝိမလဝံသ (နာလႏၵာတကၠသုိလ္)
မွေကာက္ႏႈတ္ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။

အေသာကမင္းႀကီးေက်ာက္တိုင္ႀကီး ၄-တိုင္

အေသာကမင္းႀကီးေက်ာက္တိုင္ႀကီး ၄-တိုင္




ကမၻာ့သမိုင္းတြင္ ထင္ရွားေသာ အေသာကမင္းႀကီး(ေခၚ) သီရိဓမၼာေသာက မင္းႀကီးသည္ ဗုဒၶဘာသာကို အထူးယံုၾကည္သက္ဝင္သူ ျဖစ္သည္။ အထူးကိုးကြယ္ ဆည္းကပ္သူလည္း ျဖစ္သည္။ သူသည္ ဗုဒၶသာသနာ ထြန္းကားေရးအတြက္ အမွတ္အသားအျဖစ္ အိႏၵိယျပည္၌ ေက်ာက္တိုင္ႀကီး ၄-တိုင္ စိုက္ထူထားခဲ့သည္။

၁။ ႏြားလားဥသဘရုပ္ ေက်ာက္တိုင္
  အေသာကမင္းႀကီးသည္ ေကာလိယတိုင္း ရြာမရြာ အနီးတြင္
ေက်ာက္တိုင္ႀကီး တခု စိုက္ထူခ့ဲသည္။ ထိုေက်ာက္တိုင္ထိပ္ေပၚတြင္
ႏြားလားဥသဘရုပ္ကို အထြတ္တင္ထားသည္။ အဓိပၸါယ္မွာ "ငါသည္ တိုင္းျပည္ႏွင့္ သာသနာအတြက္ နြားက့ဲသို့ သည္းခံ၍ ရုန္းကန္ေတာ့မည္"ဆိုေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ စိုက္ထူျခင္းျဖစ္သည္။

၂။ သိေႏၶာျမင္းရုပ္ ေက်ာက္တိုင္
 
 ထို့ျပင္ အေသာကမင္းႀကီးသည္ ဗုဒၶဘုရားရွင္ ဖြားျမင္ေတာ္မူရာ လုမၺိနီတြင္လည္း ေက်ာက္တိုင္ စိုက္ထူခ့ဲသည္။ ထိုေက်ာက္တိုင္၏ ထိပ္ေပၚတြင္ သိေႏၶာျမင္းရုပ္ကို အထြတ္တင္ထားသည္။ "ငါသည္ သာသနာႏွင့္ လူသားတို့အတြက္ ျမင္းက့ဲသို့ လ်င္ျမန္ သြက္လက္စြာ ေဆာင္ရြက္မည္"ဟူေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ျမင္းရုပ္ကို ထားရွိျခင္း ျဖစ္သည္။

၃။ ဆင္ရုပ္ ေက်ာက္တိုင္
 
 ထို့ျပင္ အေသာကမင္းႀကီးသည္ သကၤႆ ျမိဳ့တံခါးဝတြင္ ေက်ာက္တိုင္တခု စိုက္ခ့ဲျပန္သည္။ သကၤႆ ျမိဳ့သည္ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ အဘိဓမၼာတရား ေဟာၾကားျပီးေနာက္ တာဝတႎသာမွ ဆင္းသက္ရာေနရာ ျဖစ္သည္။ ထိုေက်ာက္တိုင္ထိပ္တြင္ ဆင္ရုပ္ကို အထြတ္တင္ထားသည္။ "ငါသည္ တိုင္းျပည္ႏွင့္ သာသနာေတာ္အတြက္ ဆင္က့ဲသို့ ခြန္အားအျပည့္ျဖင့္ ေဆာင္ရြက္မည္"ဟူေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ဆင္ရုပ္ကို ထားရွိျခင္းျဖစ္သည္။

၄။ ျခေသၤ့ရုပ္ ေက်ာက္တိုင္
 
ထို့ျပင္ အေသာကမင္းႀကီးသည္ ဗာရာဏသီ မိဂဒါဝုန္တြင္ ေက်ာက္တိုင္ႀကီး တတိုင္ စိုက္ထူထားျပန္သည္။ မိဂဒါဝုန္မွာ ဗုဒၶဘုရားရွင္က ပဥၥဝဂၢီငါးဦးကို ပထမဦးဆံုးေသာ တရားေတာ္ျဖစ္သည့္ ဓမၼစၾကာ တရားေတာ္ကို ေဟာေတာ္မူေသာေနရာ ျဖစ္သည္။ ထိုေက်ာက္တိုင္ထိပ္တြင္ကား သီဟရာဇာ ျခေသၤ့ရုပ္ အထြတ္တင္ထားသည္။ "ငါသည္ တိုင္းက်ိဳးျပည္က်ိဳး သာသနာအက်ိဳး သယ္ပိုးရာ၌၄င္း၊ တိုင္းျပည္အႏၲရာယ္ သာသနာ့အႏၲရာယ္ အသြယ္သြယ္ကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရာ၌၄င္း၊ ျခေသၤ့က့ဲသို့ သတၱိရွိရွိ ျပဳလုပ္ေဆာင္ရြက္မည္"ဟူေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ျခေသၤ့ရုပ္ကို ထားရွိျခင္းျဖစ္သည္။



ေထရဝါဒ တို႔တိုင္းျပည္၏ စာမ်က္ႏွာမွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။

ပန္းဆယ္မ်ိဳး(ျမန္မာ့ရိုးရာ)

ပန္းဆယ္မ်ိဳး(ျမန္မာ့ရိုးရာ)


ပန္း´ဟူေသာ ေ၀ါဟာရ၏ မူလဘူတ အရင္းအျမစ္မွာ `ပန္´ျဖစ္ေၾကာင္း စာေပပညာရွင္ မ်ားက ေဖၚ ထုတ္ထားၾကသည္။ `ပန္´၏ အနက္အဓိပၸါယ္သည္ ဖန္တီးသည္။ ဖန္တီးခ်က္လက္ရာ၊ ဖန္တီးသူ ဟူ၍ သိရ သည္။ အႏုပညာလက္ရာတစ္ခု ျဖစ္ေပၚလာရန္ ေတြးေတာၾကံစည္ရျခင္း က႑သည္ လုပ္ငန္းပိုင္းဆိုင္ရာ ပန္းအလုပ္ ျဖစ္သည္ ဟုဆိုပါသည္။ “ပန္း”ဟု ပညတ္ေခၚဆိုၾကသည္မွာ
မြမ္းမံျခယ္လွယ္ စီမံရေသာ သုခုမအႏုပညာ ပါေသာ လုပ္ငန္းျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ သုခုမအႏုပညာကို တင္စား ၍ ေခၚေၾကာင္း အခ်ဳိ႕ပညာရွိမ်ားက ယူဆၾကသည္။သုေတသီအခ်ိဳ႕က “ပန္” ဟု ေရွးကေခၚဆိုေသာစကားမွာ ပညာလုပ္ငန္း ဟု အဓိပၸါယ္ျဖစ္ေၾကာင္း တိဗက္ဘာသာ၊ တ႐ုတ္ဘာသာ၊ ခ်င္းဘာသာ စသည္တို႔ျဖင့္ ကိုးကားတင္ျပ ၾကသည္။ပန္းဆယ္မ်ဳိးဆိုသည္ မွာ ျမန္မာ့သုခုမ အႏုပညာရပ္မ်ားျဖစ္သည့္

(၁) ပန္းပု
(၂) ပန္းပြတ္
(၃) ပန္းတေမာ့
(၄) ပန္းတဥ္း
(၅) ပန္းယြန္း
(၆) ပန္းပဲ
(၇) ပန္းခ်ီ
(၈) ပန္းထိမ္
(၉) ပန္းေတာ့
(၁၀) ပန္းရံ

ဘုရားမတင္၊ နတ္မ၀င္၊ လူတြင္ ဆယ္ပြင့္ပန္း(သို႔)ဘုရားမတင္၊ နတ္မ၀င္၊ လူတြင္ ပန္းဆယ္မ်ဳိး  ဟုလည္း ေခၚစမွတ္ျပဳသည္။
ရာေဇာဝါဒက်မ္းတြင္ ပဲ၊ ထိမ္၊ တဥ္း၊ ေတာ့၊ ရန္၊ ပု၊ ေမာ့၊ မွတ္ေလာ့ ပြတ္ခ်ီယြန္း
ဟူ၍ ဖြဲ႔ဆိုထားသည္။
ပဲ = ပန္းပဲ (သံထည္ထုလုပ္ျခင္း အတတ္ပညာ)
ထိမ္ = ပန္းထိမ္(ေရႊေငြ စသည့္လက္ဝတ္တန္ဆာမွစ၍ အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းအမ်ဳိးမ်ိးကို သြန္းထု ခတ္လုပ္သည့္ပညာ) 
တဥ္း = ပန္းတဥ္း(ေၾကးထည္ ပံုစံအမ်ဳိးမ်ဳိး သြန္းလုပ္သည့္ပညာ)
ေတာ့ = ပန္းေတာ့(အဂၤေတ၊ သရြတ္ျဖင့္ ႐ုပ္လံုး ႐ုပ္ႂကြ အမႊမ္းတင္တန္ဆာ ျပဳလုပ္ေသာပညာ)
ရန္ = ပန္းရန္(အုတ္၊ အဂၤေတတို႔ျဖင့္ အေဆာက္အဦ တည္လုပ္္သည့္ပညာ)
ပု = ပန္းပု(သစ္သား၊ ဆင္စြယ္၊ ဖေယာင္း စေသာဝတၱဳပစၥည္းမ်ားကို ႐ုပ္လံုး႐ုပ္ႂကြ ထြင္းထုသည့္ပညာ)
ေမာ့ = ပန္းတေမာ့(ေက်ာက္သားကို ထုဆစ္သည့္ပညာ)
ပြတ္ = ပန္းပြတ္(သစ္သား၊ ဆင္စြယ္ ပစၥည္းမ်ားကို လိုရာပံုစံအတိုင္း ေခ်ာမြတ္ေအာင္ ပြတ္ခံျပဳလုပ္သည့္ပညာ)
ခ်ီ = ပန္းခ်ီ(ေဆးေရး၊ ခဲေရး ႐ုပ္ပံု ေရးျခယ္သည့္ပညာ)
ယြန္း = ပန္းယြန္း(သ႐ိုးျဖင့္ ပန္းႏွင့္ ႐ုပ္ႂကြတင္၍ ျပဳလုပ္သည့္ပညာ။ ယြန္းထည္ပညာ၊ ပန္းထိုးယြန္း ဟုလည္းေခၚသည္။)
ပန္းဆယ္မ်ဳိးသည္ ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈအႏုပညာတြင္ အဓိကအက်ဳံး၀င္ေသာ ပညာရပ္မ်ားျဖစ္သည္။ ပန္းဆယ္မ်ဳိးမွာ အႏုပညာ၏ ေလးနက္သိမ္ေမြ႕ၿပီး ခက္ခဲနက္နဲေသာ သေဘာကို ေဆာင္သည္။
ေပၚေပါက္လာျခင္း
ပန္းဆယ္မ်ဳိး ေပၚေပါက္လာခဲ့ေသာ အခ်ိန္ကာလကို အခ်ဳိ႕ပညာရွိမ်ား ခန္႔မွန္းခဲ့ၾကသည္မွာ ပုဂံျပည္ က်န္စစ္မင္းႀကီး လက္ထက္တြင္ ျဖစ္မည္ဟု ဆိုပါသည္။ ျမန္မာရာဇ၀င္ႏွင့္ ေက်ာက္စာေဟာင္းမ်ားအရ ဆိုပါမူ အေနာ္ရထာမင္းေစာသာလွ်င္ ျမန္မာရာဇ၀င္တြင္ ဘုန္းအႀကီးဆံုးဘုရင္ျဖစ္၍ အေနာ္ရထာ မင္း လက္ထက္ကပင္ ပညာသည္မ်ား စံုလင္စြာ ရွိခဲ့သည္ဟုဆိုပါသည္။
တနည္းအားျဖင့္ ဆင္ျခင္သံုးသပ္ၾကည့္လွ်င္ အေနာ္ရထာမင္းလက္ထက္တြင္ ဗုဒၶဘာသာႏွင့္ သက္ ဆိုင္ေသာ ေစတီပုထိုးမ်ားကိုသာ အမ်ားအျပားတည္ေဆာက္ခဲ့သည္။ က်န္စစ္သားလက္ ထက္ ေရာက္လာေသာအခါ၌လည္း ဂူ၊ ေက်ာင္း၊ တန္ေဆာင္း၊ ျပာသာဒ္ အေဆာက္အဦမ်ားကို ဆက္လက္ေဆာက္လုပ္၍ အႏုပညာလုပ္ငန္းမ်ားကို အားေပးခ်ီးေျမႇာက္လာခဲ့ေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။ သထံုျပည္မွ မႏူဟာမင္းႏွင့္ အတူပါခဲ့ေသာ မြန္အႏုပညာသည္မ်ား၊ အိႏိၵယမွ လာေသာအႏုပညာရွင္မ်ားႏွင့္ ေရွးေဟာင္း ပ်ဴအဆက္အႏြယ္ အႏုပညာရွင္တို႔ စံုစံုလင္လင္ ထပ္ဆင့္ စုေပါင္း တီထြင္ခဲ့ၾကရာ ပန္းဆယ္မ်ဳိးဟု ေခၚေသာ အႏုပညာလုပ္ငန္းမ်ားသည္ ထိုေခတ္ထိုအခ်ိိန္တြင္ အၿပိဳင္အဆိုင္ တိုးတက္ေပါက္ပြားလာခဲ့သည္ဟု ယူဆရပါသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာ့သုခုမ အႏုပညာလုပ္ငန္းရပ္မ်ားသည္ ပုဂံေခတ္မွ စတင္တိုးတက္လာသည္ဟု အၾကမ္းအားျဖင့္ မွန္းဆသင့္ပါေသာ္လည္း ျမန္မာလူမ်ဳိးဟု ထင္ထင္ရွားရွားေပၚေပါက္မလာမီ ပ်ဴေခတ္ကပင္ ပိသုကာ အတတ္၊ ပန္းပု၊ ပန္းပဲ၊ ပန္းေတာ့၊ ပန္းတေမာ့ စေသာ အတတ္ပညာမ်ား ထြန္းကားခဲ့ေၾကာင္းကို သေရေခတၱရာၿမိဳ႕ေဟာင္းမွ တူးေဖၚရရွိခဲ့ေသာ ပ်ဴအ႐ိုးအိုးမ်ား၊ ေက်ာက္ခ်ပ္႐ုပ္ပြားေတာ္ႀကီးမ်ား၊ ေက်ာက္အုတ္တို႔ျဖင့္ တည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ ေဘာေဘာႀကီးဘုရား၊ ေလးမ်က္ႏွာဘုရား၊ ဘုရားမာ စေသာ ပုထိုးႀကီးမ်ားႏွင့္ ေရႊေငြတို႔ျဖင့္ ထုလုပ္ခဲ့ေသာ ႐ုပ္ထု႐ုပ္ပြားေတာ္မ်ား စသည့္ အႏုပညာရပ္မ်ားကို ေတြ႔ရွိရျခင္းျဖင့္ ပ်ဴေခတ္ကာလ အခ်ိန္ကပင္ ထိုအႏုပညာရပ္မ်ားရွိၿပီး ျဖစ္ေၾကာင္းသိရသည္။ သို႔ေသာ္ ပုဂံေခတ္သို႔ ေရာက္ခ်ိန္တြင္ ပိုမိုတိုးတက္ ႀကီးပြားလာသည္ဟု ယူဆသင့္ပါသည္။
ပုဂံေခတ္တြင္ မြန္လူမ်ဳိးမ်ားႏွင့္ အိႏိၵယတိုင္းသားမ်ား ပူးေပါင္းမိၾကေသာေၾကာင့္ မြန္ႏွင့္ အိႏိၵယယဥ္ေက်းမႈမ်ား ေရာျပြမ္း စံုလင္လာသည္ဟု မွတ္ဖြယ္ရွိပါသည္။ အင္းဝေခတ္တြင္ အထူးတိုးတက္ခဲ့ေၾကာင္း လက္ဝဲသုႏၵရ ဦးျမတ္စံ၏ “သာဓိနပ်ဳိ႕”တြင္ ေတြ႕ရွိရပါသည္။

ပန္းပု



 
ပန္းပု ဆိုသည္မွာ ေရႊေငြ၊ ေၾကးသတၱဳ၊ သံ ေလာဟာ ေက်ာက္၊ ဆင္စြယ္၊ ေက်ာက္စိမ္း၊ သစ္သား စသည္တို႔ကို မိမိတို႔လိုရာ ပံုသဏၭာန္ ထုလုပ္ေသာ ပညာရပ္ျဖစ္သည္။ ပန္းပုပညာသည္ ျမန္မာ့သုခုမ အႏုပညာဆယ္ရပ္ျဖစ္ေသာ ပန္းဆယ္မ်ဳိး တြင္ တစ္မ်ဳိးပါဝင္ပါသည္။
ပန္းပုလုပ္ငန္းတြင္
   ႐ုပ္လံုး
    ႐ုပ္ခုံး
    ႐ုပ္ႂကြဟူ၍ သဏၭာန္အားျဖင့္ ထုလုပ္ၾကပါသည္။

ပန္းပုပညာရပ္တြင္ ၀ါသနာ၊ ဗီဇ၊ ေလ့လာေလ့က်င့္မႈ ႏွင့္ ကၽြမ္းက်င္မႈ စေသာအဂၤါသံုးရပ္ ေပါင္းစပ္ထားသည္။
ျမန္မာ့ပန္းပုသမိုင္း
ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ ပန္းပုပညာရပ္သည္ ေအဒီတစ္ရာစု (သေရေခတၱရာ) ပ်ဴေခတ္မွာ ကတည္းက ေပၚေပါက္ခဲ့သည္။
  
ပန္းတိမ္



ပန္းတိမ္သည္ အဖိုးတန္ေသာ ေရႊ၊ ေငြႏွင္႕ သတၱဳစသည္တို႕ျဖင္႕ လူတို႕၏ လက္၀တ္ရတနာ၊ အသံုးအေဆာင္ အမ်ိဳးမ်ိဳးတို႕ကို သီးသန္႕ျပဳလုပ္ျခင္း၊ ေက်ာက္မ်က္မ်ိဳးစံု တို႕ျဖင္႕ တြဲဖက္၍ ျပဳလုပ္ေသာ အတတ္ပညာျဖစ္သည္။


ပန္းပြတ္


 
ယြန္းသစ္သားျဖင့္ အသုံးအေဆာင္မ်ား၊ အလွအပမ်ားကုိ ျပဳလုပ္သည့္ ပညာျဖစ္သည္။ ပန္းပြတ္ပညာကုိ ကလပ္အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ လက္ဖက္အစ္၊ ဆြမ္းအုပ္၊ ႏြားလွည္းဘီးမ်ားမွ သစ္သားပြတ္လုံးမ်ား၊ ထီးျဖဴ၊ ေရႊထီး လက္ရုိးလက္ကုိင္မ်ားတြင္ ေတြ႕ ရွိႏုိင္သည္။ ထုိ႔အျပင္ ပန္းပု ပညာျဖင့္ ရုပ္လုံးေဖာ္ထားေသာ အၾကမ္းထည္မ်ားကုိ ေခ်ာေမြ႔ ေတာက္ေျပာင္ေစရန္ ပန္းပြတ္ပညာျဖင့္ ျပဳလုပ္ရသည္။
 
ပန္းတေမာ့




ေက်ာက္မ်ား၊ သဲေက်ာက္မ်ား၊ စက်င္ေက်ာက္မ်ားကုိ အရုပ္သ႑န္ေပၚေအာင္ ထုလုပ္သည့္ ပညာရပ္ျဖစ္သည္။ ေအဒီ ၂ ရာစုေလာက္မွစ၍ ယေန႔တုိင္ ေခတ္အဆက္ဆက္မွ လက္ရာအမ်ိဳးမ်ိဳးကုိ ေလ့လာေတြ ႔ႏုိင္ပါသည္။ အထင္ရွားဆုံး ပန္းတေမာ့ လက္ရာမွာ မင္းတုန္းမင္းၾကီးလက္ထက္ ကုသုိလ္ေတာ္ ဘုရားမွ ပိဋကတ္ေတာ္မ်ားကုိ ေနာင္လား ေနာင္သားမ်ား ေလ့လာႏုိင္ရန္ စက်င္ေက်ာက္ျပား ၇၂၉ ခ်ပ္ေပၚတြင္ ပါဠိဘာသာျဖင့္ ထြင္းထု အကၡရာ တင္ထားခဲ့သည္။ ပုံသည္ ကုသုိလ္ေတာ္ဘုရား၀င္းအတြင္းရွိ ပိဋကတ္ေတာ္မ်ားထားရာ ပိဋကတ္တုိက္ပုံ ျဖစ္သည္။ 

ပန္းတဥ္း

 
ပန္းတဥ္းဟူသည္ ေၾကးထည္ ပံုစံအမ်ဳိးမ်ဳိး သြန္းလုပ္သည့္ပညာျဖစ္သည္။ ဗဒင္းဟု ဆိုၾကေသာ္လည္း ေရးရာတြင္ ပန္းတဥ္းဟူ၍ ပန္းထည္႔ျပီး တေလးတစား ေခၚေ၀ၚသံုးစြဲၾကေသာ ေရွးျမန္မာ လက္မႈပညာတစ္ရပ္ျဖစ္ပါသည္။ လူတို႔သည္ အစဦးတြင္ ေက်ာက္လက္နက္ကိရိယာမ်ားကို ကိုယ္တိုင္ျပဳလုပ္ခဲ႔ၾကဟန္ရွိပါသည္။ ထိုေခတ္ကို ေက်ာက္ေခတ္ဟု သတ္မွတ္ၾကသည္။ ေၾကးေခတ္၊ သံေခတ္ေရာက္မွ ပန္းတဥ္းႏွင္႔ ပန္းပဲပညာရွင္ လူတန္းစားတစ္ရပ္ ေပၚခဲ႔မည္ဟု ယူဆရပါသည္။
အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ေၾကးသံ စေသာ သတၱဳပစၥည္းမ်ား ကို တိုက္စစ္၊ ခံစစ္သံုး လက္နက္မ်ားအျဖစ္ ထုတ္လုပ္ခဲ႔ၾကေသာ္လည္း ျမန္မာအပါအ၀င္ အေရွ ႔တိုင္းႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ဘာသာေရးနွင္႔ သာသနိက ပစၥည္းမ်ားကို ပိုမုိထုတ္လုပ္ခဲ႔ၾကဟန္ရွိသည္ သုေတသီတို႔က ဆိုၾကသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေၾကးသြန္းလုပ္ငန္းကို ပန္းတဥ္း(ဗဒင္း) ဟုေရွ ႔မွ ပန္း တပ္၍ တေလးတစားေခၚေ၀ၚၾကပါသည္။
ေရွးေဟာင္း သုေတသနဌာနမွ တူးေဖာ္ရရွိေသာ ပစၥည္းမ်ားမွာ လက္၀တ္ရတနာ၊ ဘာသာ သာသနာႏွင္႔ ဆိုင္ေသာ ပစၥည္း၊ အိုးခြက္၊ ေငြေၾကး၊ ေခါင္းေလာင္း၊ ဆည္းလည္း (ဆြဲလဲ)၊ နတ္ရုပ္စသည္တို႔ သမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္ ပုဂံေခတ္အထိ ေတြ႔ရသည္ဟုဆိုပါသည္။ ျပည္႔ရွင္မင္းတို႔က ပန္းတဥ္းပညာရွင္တို႔ကို သူေကာင္းျပဳသည္႔ အေထာက္အထားမ်ား ပုဂံေက်ာက္စာမ်ားတြင္ ေတြ႔ရပါသည္။
ျမန္မာတို႔သည္ ကမ ၻာေပၚတြင္ မည္ေအာင္တီးႏိုင္သည္႔ အၾကီးဆံုးေခါင္းေလာင္းၾကီးကို သြန္းလုပ္ႏိုင္ခဲ႔ၾကပါသည္။ အဂၤလိပ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအရာရွိတို႔၏အဆိုအရ မင္းကြန္းေခါင္းေလာင္းၾကီးသည္ ၈၇ တန္ေလး၍ ေခါင္းေလာင္းနားအခ်င္းမွာ ၁၆ေပ ၃ လက္မရွိျပီး အျမင္႔မွာ ၁၂ေပ ၆ လက္မရွိသည္။ ၁၈၃၉ ခုႏွစ္ ငလ်င္ဒဏ္ေၾကာင္႔ ေအာက္သုိ႔ျပဳတ္က်ခဲ႔ရာ ၁၈၉၆ ခုႏွစ္တြင္ သံတိုင္သံေပါင္မ်ားျဖင္႔ ျပန္တင္ခဲ႔ရေၾကာင္း သိရပါသည္။ မင္းကြန္းေခါင္းေလာင္းထက္ၾကီးေသာ ေခါင္းေလာင္းရွိေသာ္လည္း အုတ္ခံုေပၚတြင္ တည္ထားသည္ျဖစ္ျပီး အသံမည္ေအာင္တီးခတ္၍ မရေပ။

ျမန္မာတို႔အတြက္ ေခါင္းေလာင္းၾကီးငယ္ ေၾကးစည္သံတို႔မွာ ၾကည္ႏူးစရာျဖစ္ပါသည္။ ေက်းရြာမ်ားတြင္ နံနက္ခင္းေၾကးစည္သံၾကားလွ်င္ ရြာဦးေက်ာင္းမွ ကိုရင္မ်ားႏွင္႔ ေက်ာင္းသားမ်ားဆြမ္းခံထြက္လာၾကျပီကိုသိ၍ အိမ္ရွင္မတို႔ ၾကည္ႏူး၀မ္းေျမာက္ျခင္းျဖစ္ရသည္။ မြန္းတည္႔ေခါင္းေလာင္းသံၾကားရေသာအခါ မိမိတုိ႔လႈလိုက္ေသာခဲဖြယ္ေဘာဇဥ္တို႔ကို ရဟန္းျမတ္တို႔ ဘုန္းေပးျပီးေၾကာင္းသိရျပီး ၀မ္းသာပီတိျဖစ္ၾကရပါသည္။ ညည္႔ဦးယံ ေၾကးစည္သံၾကားရသူတုိင္း ဘုရား၀တ္ျပဳျပီးေၾကာင္းသိၾကျပီး သာဓုသံုးၾကိမ္ ေခၚျပီး အမွ်ေ၀ၾကသည္။
ေလေျပေလညွင္းကေလးတုိက္ခတ္၍ ရြာဦးေစတီေတာ္မွ ဆည္းလည္းမ်ား တခၽြင္ခၽြင္မည္သံကို ၾကားလုိက္ရသူတိုင္း မိမိမ်က္ေမွာက္ဘ၀မွာ မည္မွ်ပင္ ရႈပ္ေထြးေပြလီ ျဖစ္ေနေစကာမူ ဘုရားသို႔ အာရံုေရာက္ျပီး တခဏတာမွ် ျငိမ္းခ်မ္းသြားၾကသည္သာျဖစ္ပါသည္။ ေၾကးစည္၊ ေခါင္းေလာင္း၊ ဆည္းလည္းသံတို႔သည္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႔အတြက္ အလြန္မွသာယာလွပါသည္။ သို႔ျဖစ္ေသာေၾကာင္႔ ပန္းတဥ္းပညာရွင္မ်ားကို ပန္းႏွင္႔ တင္စားျခင္းမွာ အံ့ၾသဖြယ္ရာမဟုတ္ေတာ႔ပါ။
ပန္းတဥ္းလုပ္ငန္းမွာ ၂ ပိုင္းရွိပါသည္။ ပထမတစ္မ်ိဳးမွာ ေၾကးသြန္းလုပ္ငန္းျဖစ္သည္။ ေၾကးနီ၊ သံစေသာ သတၱဳမ်ားႏွင္႔ ေရာၾကိဳျပီး ပံုသြန္းျခင္းျဖင္႔ ေခါင္းေလာင္း၊ ဘုရားရွင္ ရုပ္ထုစသည္တို႔ကို သြန္းလုပ္ၾကရသည္။ ထိုသို႔ သြန္းလုပ္ရာမွ ရလာေသာ အၾကမ္းထည္ကို အေခ်ာသတ္လုပ္ကိုင္ၾကရသည္။ ဒုတိယတစ္မ်ိဳးမွာ ေၾကးခတ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ဤနည္းတြင္ ေၾကးနီကို အခတ္ခံႏိုင္ေသာ အဆင္႔ေရာက္ေအာင္ သံ၊ သံျဖဴစေသာ အျခားသတၱဳတို႔ႏွင္႔ ေရာစပ္ရသည္။ ထိုသို႔ ေရာစပ္ရရွိေသာ ေၾကးကို အပူေပး၍ လိုသလို ပံုစံရေအာင္ အၾကိမ္ၾကိမ္ ထုၾကရသည္။ ထိုသို႔ထုသည္ကို ခတ္သည္ဟု ေခၚသည္။ ေၾကးစည္၊ ဇြန္း၊ ေမာင္း၊ လင္းကြင္း၊ အုိး၊ ခြက္ စသည္တို႔ကို ခတ္ယူမွသာ ရပါသည္။ ျမန္မာတီး၀ိုင္းမွ ေၾကး၀ိုင္းရွိ ေၾကးေနာင္မ်ား၊ ေမာင္းဆိုင္းမွ ေမာင္းမ်ားကို ဤ နည္းျဖင္႔ ခတ္ရင္း ခတ္ရင္းျဖင္႔ အသံညွိယူရပါသည္။ 

ပန္းယြန္း


 
ဘီစီ ၁၅၇၀ မွ ဘီစီ ၁၀၄၅ အထိ တရုတ္ျပည္ ျမစ္ဝါျမစ္ဝွမ္းတြင္ ဘုရင္ႏိုင္ငံတစ္ခု တည္ထားစိုးစံခဲ့ေသာ ရွမ္းမင္းဆက္တစ္ခုထိေအာင္ ယြန္းထည္သမိုင္းကို ေနာက္ေၾကာင္းျပန္ ေျခရာခံႏိုင္ပါသည္။ တရုတ္ျပည္ကို သူတို႔ အုပ္စိုးစဥ္ကစ၍ ေရွးေဟာင္းပစၥည္း ရုပ္ၾကြင္းအစအနတုိ႔အျဖစ္ အေစာဆံုး နမူနာတုိ႔မွာ သူတုိ႔ ပထမ စတင္လုပ္ခဲ့သည့္ ယြန္းထည္မ်ားမွပင္ ျဖစ္ၾကသည္။
ယြန္းထည္ႏွင့္ ယြန္းလုပ္နည္းသည္ အလွအပဆင္သဖို႔ေရာ ၾကာၾကာထားႏိုင္၊ခံံႏိုင္ရည္ရွိဖို႔ ပစၥည္းတခုခု၏ မ်က္ႏွာျပင္ကို သုတ္ေဆးတခုခုတင္သျခင္း (ဝါ) တင္သထားသည့္ ပစၥည္းျဖစ္ပါသည္။ ယြန္းဆုိသည္မွာ သဘာဝအတိုင္းေရာ ျပင္ဆင္ေရာစပ္၍ေရာ ျဖစ္ေပၚလာသည့္အေစးတမ်ဳိးျဖစ္၍ ဗူေဗာင္းသဖြယ္ အေခါင္ပါ ေကာ္တစ္မ်ဳိးမွ သက္ဆင္းလာသည့္ ပစၥည္းႏွင့္ အျခားကစၥည္းတို႔ ေပါင္းစပ္ထားသည့္ အရာတစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ မာေၾကာၿပီး အလွဆင္ခ်ယ္သၿပီး တခ်ိန္တည္းတြင္ အစြန္းအျခစ္တို႔မွလည္း အကာအကြယ္ ျပဳႏိုင္ေသာ မ်က္ႏွာျပင္တစ္ခုခုအေပၚ လိမ္းသုတ္ရသည့္ အျမန္လည္း ေသြ႕ေျခာက္လြယ္သည့္ ယြန္းေဆးကို ျပင္ညီတစ္ခုခုေပၚ လိမ္းသုတ္ရသည့္ အျမန္လည္း ေသြ႕ေျခာက္လြယ္သည့္ ယြန္းေဆးကိုျပင္ညီတစ္ခုခုေပၚ သုတ္လိမ္းၿပီးသည္ႏွင့္ ယင္းပ်စ္ပ်စ္အရည္မွာ အေငြ႕ပ်ံခါ ဗူေကာင္းအစမ်ားပါ ေကာ္ရည္ဆန္ဆန္အရည္မွာ ေျခာက္ေသြ႕သြားကာ ဓါတုတုန္႔ျပန္ခ်က္မ်ားျဖင့္ ယင္းျပင္ညီကို မာေက်ာ ေျပာင္ေခ်ာသည့္အျဖစ္ႏွင့္ က်န္ခဲ့ေစပါေတာ့သည္။ ယြန္း၏ ႏွစ္ခုေသာ ထူးျခားခ်က္မွာ ယင္းသုတ္လိမ္းထားေသာ ပစၥည္းတစ္ခုခုသည္ အပူရွိ္န္ တရွိန္ထိုးေဖာက္၍ မဝင္ႏိုင္ျခင္းႏွင့္ အလားတူ အရည္ႏွင့္ အစိုသိပ္သည္းမႈ တစ္ခုခုလည္း မစိမ့္ဝင္ႏိုင္ေတာ့ျခင္းျဖစ္ရာ ယင္းသည္ အလြယ္တကူပင္ ဆိုးေဆးတစ္ခုခုႏွင့္ေသာ္လည္းေကာင္း အျခား ယင္းေဆး၏ ရွိရင္းသတၱိတုိ႔ကို ပိုမိုအစြမ္းျပလာေစႏိုင္သည့္ အျခင္းအရာတစ္ခုရွိျခင္းပင္ျဖစ္ပါသည္။
ယေန႔အေခၚ ယူနမ္ တခ်ိန္က နန္ေခ်ာင္းအင္ပါယာကိုျဖတ္၍ ေအဒီပထမရာစုႏွစ္တြင္ တခ်ိန္က(ယေန႔ျမန္မာေခၚသည့္)ဗမာႏုိင္ငံကို ယင္းယြန္းေရာက္လာခဲ့ကတည္းက ယြန္းမွာ ပိုမိုသိမ္ေမြ႕သည့္ အရည္အေသြး အႏုပစၥည္းတခုအျဖစ္ တိုးတက္ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည့္တၿပိဳင္တည္းပင္ ျမန္မာ့ေရွးရိုးစဥ္လာ အႏုအလွ ပစၥည္းပစၥယတို႔၏ဟန္ပန္လက္ရာတမ်ဳိး အျဖစ္ ျမန္မာပိုင္ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ျမန္မာ့အေခၚ ယြန္းထည္ဆိုသည္က ယူနန္လူမ်ိဳးတို႔ ဝတ္ဆင္သံုးေဆာင္ရာဟူလို။(၁၀၄၄ မွ ၁၀၇၇ထိ) ဘုရင္အေနာ္ရထာ စိုးစံကာလအတြင္း ထုတ္ေဖာ္လုပ္ေဆာင္လာသည္ဟု ယံုၾကည္ၾကေသာ ယြန္းထည္လုပ္ငန္း အတတ္ပညာမွာ သထံုကို စီးနင္းေအာင္ျမင္ခဲ့ေသာ ၁၀၅၇ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း ေပါကၠာရာမေခၚ ပုဂံျပည္ႏွင့္ ျပည္ၿမိဳ႕ကား ယေန႔ဆုိလွ်င္ ယြန္းထည္ထုတ္လုပ္ျဖစ္ေျမာက္ရာ ဗဟိုခ်က္ေဒသတို႔ ျဖစ္ၾကပါသည္။ သို႔ကလို ယြန္းထည္အစဥ္အလာ အခိုင္အမာရွိလာၾကသည့္ ေနာက္ၿမိဳ႕ေတာ္တို႔ကား မႏၱေလး ေက်ာကၠာႏွင့္ က်ဳိင္းတံု တို႔ျဖစ္ၾကပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ယြန္းထည္အမ်ဳိးမ်ဳိးမွာ

    ေက်ာကၠာထည္(ရိုးရိုးစင္းစင္းေျပာင္ေခ်ာယြန္းထည္မ်ား)
    ယြန္းထည္ရိုးရိုး(ေဆးသြင္းယြန္းထည္)
    ေရႊဇဝါးထည္(ေရႊသြင္းယြန္းထည္)
    သရိုး(ရုပ္ႂကြပံုသြင္းယြန္းထည္)
    မွန္စီေရႊခ်ယြန္းထည္(သလင္းမွန္ေရာင္စံုႏွင့္ေရႊခ်ယြန္းထည္)
    မွန္ဖရာ႔ သို႔မဟုတ္ ႏွီးဖရာ႔ (ယြန္းေခ်ာက္ထည္)

အတိတ္က ထုပ္လုပ္ခဲ့သည့္ ယြန္းထည္တို႔မွာ သာမန္ထက္ထူးကဲေသာ ႏုနယ္ႏူးညံ့လွသည့္ အရည္အေသြးမ်ားရွိ၍ နည္းပညာတစ္ခုကသာလွ်င္ ယြန္းေခ်ာက္ထည္နည္းကို သံုးထားပါသည္။ ဥပမာဆိုရေသာ္ ယြန္းထည္အိုးခြက္တို႔မွာ ဝါးႏွင့္ ျမင္းေမႊးတို႔ ပါဝင္ရာ မၾကာခဏ ျမင္းဆံဖုတ္ေမႊးကိုပင္ သံုးၾကေသးဟု ဆိုၾကသည္။ ထြက္လာသည့္ အာနိသင္မွာ ယင္းယြန္းထည္သည္ ဖိလွ်င္မပိ၊ ခ်ဳိးလွ်င္မက်ိဳး၊ သြင္းထားသည့္ ယြန္းသားလည္း ေက်ပ်က္မထြက္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ယေန႔ဆိုလွ်င္ အျခားယြန္းထည္ေခြနည္းႏွစ္နည္းလည္းရွိျပန္ေသးရာ အထင္အရွားပင္ ေက်ာ္ၾကားလွ်က္ ျဖစ္ပါသည္။ အညံ့စား ယြန္းထည္တို႔ကား အတြင္းအမာခံသစ္ထည့္ထား၍ အေကာင္းစားယြန္းထည္တို႔ကမႈ ဝါးအတြင္းသား နန္းဆြဲႀကိဳးလိန္တို႔သက္သက္ျဖင့္ ပို၍လည္း အၾကမ္းခံသည့္အျပင္ သြယ္ေနာင္းေပ်ာ့ေပ်ာင္းမႈလည္း ရွိၾကပါသည္။


(က)ေက်ာကၠာထည္
ေက်ာကၠာထည္ယြန္းပစၥည္းဆိုသည္တုိ႔က ပဓါနအားျဖင့္ အိမ္တြင္းသံုး အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းမ်ား ပါဝင္၍ ဥပမာ လင္ပန္း ခြက္ ပန္းခ်င္း ပန္းခံ ေရခြက္ႏွင့္ ကြမ္းအစ္မ်ား ျဖစ္ၾက၏။ ဤရိုးရိုးယြန္းထည္မ်ဳိးကား အဝတြင္ အနက္အေမွာင္ေရာင္ႏွင့္ အတြင္းသားကအနီသားျဖစ္ပါသည္။ မည္သည့္တန္ဘိုးရွိသည့္ အႏုပညာလက္ရာမွ ထည့္သြင္းအသံုးခ်ထားျခင္းမရွိ။ ေက်ာကၠာဆိုသည့္ အမည္ကိုယ္၌က ယင္းစခဲ့သည့္ ဇာတိရပ္ေျမ ေက်ာကၠာရြာေျမကို အေၾကာင္းျပဳထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ယင္းရြာသည္ ခ်င္းတြင္းျမစ္ေဘး မံုေရြးမံုရြာ သလႅာဝတီနံေဘး မေဝးလွသည့္အရပ္တြင္ ရွိ၏။ ေက်ာကၠာထည္တို႔ကို သိပ္မမ်ားလွသည့္ ေစ်းႏႈန္းႏွင့္ ရႏိုင္ပါသည္။


(ခ)ယြန္းထည္
ယြန္းထည္တို႔ကို တန္ဆာဆင္ေရးႏွင့္ အေဆာင္ေယာင္တို႔အျဖစ္ ပဓါနထုတ္လုပ္ၾကသည္။ ဥပမာ ပရိေဘာဂမ်ားျဖစ္၍ စားပြဲ စင္ ထိုင္ခံုမွာ နမူနာပါ အိုးခြက္ ပန္းခ်င္း ပန္းတင္ဘန္း နံရံအလွဆင္ ရတနာၾကဳတ္ သို႔မဟုတ္ ဘူး ေရွးေစာင္းပစၥည္း ေသတၱာ လက္သုတ္ပုဝါစည္း အဆင့္ျမင့္ထမင္းဘူး ဝါးတူႏွင့္ လက္ေကာက္တို႔လည္း ပါပါသည္။ ယြန္းထည္တို႔မွာ အႀကီးအက်ယ္ အဆင္အျပင္တို႔ ျဖစ္ၾကလ်က္ ေဆးသြင္းျခယ္သမႈ႕တို႔ကို မ်က္ႏွာျပင္အမဲအေမွာင္ေပၚတြင္ သိမ္ေမြ႕လွေသာ အေရးအေၾကာင္းပံုသ႑န္ကို ကႏုတ္ပန္းႏွင့္ အထူးအဆန္း တိရစာၦန္ႏွင့္ လူသားပံုတို႔ျဖင့္ ျဖည့္ဆည္းရာ၌အနီ အဝါ လိေမၼာ္ အျပာ အစိမ္း ႏွင့္ အျဖဴေရာင္တို႔ ခ်ယ္မႈန္းၾကပါသည္။

ေရႊဇဝါထည္
(ဂ)ေရႊဇဝါထည္မ်ား
အထူးတလည္တင့္တယ္ခန္းနားဖို႔တြက္ အေျခခံအားျဖင့္ မည္သည့္အရာဝတၳဳမဆိုျဖစ္ႏိုင္ေသာ ေရႊဇဝါယြန္းေခၚ ေရႊေရးယြန္းထည္တုိ႔မွာ ျမင္ရသမွ်တို႔တြင္ အတူမရွိသေလာက္ ျဖစ္ပါသည္။ သက္ဆိုင္ရာအသီးသီးေသာအရာဝတၳဳတုိ႔၏ ဟန္က်ပန္က်သားသားနားနား ေရးသြင္းထားေသာ အရာအားလံုး ေရႊေရးယြန္းထည္တုိ႔တြင္ အပါအဝင္ျဖစ္ပါသည္။ ယင္းတို႔မွာ ေရႊျပားခပ္သြင္းထားသလို စစ္ေစးသုတ္ပစၥည္းအေပၚတြင္ အထင္းသားလွပတင့္တယ္ ရႈစဖြယ္ျဖစ္ၾကပါသည္။ (စကၠဴမကပါးလွေအာင္ခသပ္ထားသည့္ေရႊျပား) အသံုးျပဳထား၍ ေျပာင္ေျမာက္လွသည့္အႏုပညာလက္ရာတို႔ အသံုးျပဳထားျခင္းေၾကာင့္ေရႊဇဝါယြန္းထည္တို႔မွာ အျခားႏွင့္ယွဥ္လွ်င္ အလြန္ေစ်းႀကီးတတ္ပါသည္။
(ဃ) သယိုးယြန္းထည္မ်ား
သယိုး ဆိုသည္က ပံုသြင္းယြန္းပံုႏွင့္ အထည္သတၳဳတို႔ ျဖစ္၍ မည္သည့္အရာကိုမဆို သယိုးကိုင္ႏိုင္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ယြန္း ဘူးအစ္ငယ္ေလး တို႔မွ အစ ေသတၱာ ႏွင့္ ပရိေဘာက မ်ားအျဖစ္ထိ ယင္း သယိုယြန္းထည္ျပဳလုပ္၍ရပါသည္။ အမည္ကဆိုသည့္ အတုိင္း သတၱ၀ါတို႔၏ ျပာခ် အရုိးကို သယိုးဟုေခၚ၍ ယင္းကို စပါးခြံႏွင့္ ေရာျပီး လႊစာမႈန္႔လည္းထည့္ တခါတရံ ႏြားေခ်းေတာင္ပါ လုိက္ေသးသည့္အျပင္ စစ္စည္းႏွင့္ သမလိုက္သည့္အခါ ေခ်ာေမြ႕ျပီး လိုရာပံုသြင္း သည့္ ပလာစတာေခၚ ေပ်ာ့ေျပာင္းပံုလုပ္ကိုင္ ႏိုင္သည့္ အေပ်ာ့ထည္ရလာသည္ႏွင့္ လိုအပ္ေသာ သက္ဆိုင္သည့္ ပစၥည္း၏ စစ္ေဆးသုတ္ထားမ်က္ႏွာ ျပင္အႏွံ႕ ဖံုးအုပ္ဖိသြင္းလိုက္ သည္ႏွင့္ ယင္းဆင္ယင္ျခယ္သမည့္ ပစၥည္း တို႕ကလည္း ေရြးျခယ္ထားသည့္ ပံုအတိုင္းျဖစ္ေပၚလာသည္။ သြပ္သြင္းလုိက္သည့္ ေဖၚျပပါ ပလာစတာ ကို ယြင္းသရိုးကိုၾကိဳက္သေလာက္ အထုအလံုးစသျဖင့္ ရေအာင္ၾကိဳးသဖြယ္ျဖစ္ေရး တတ္ႏိုင္သေလာက္ တျငိမ့္ျငိမ့္ လွိမ့္ေပးရသည္။ သို႔ကလုိ ယိုးသြင္းျပီးသည္ႏွင့္ ၀တၱဳမ်က္ႏွာျပင္ေပၚ ၀ယ္အခုိင္အမာစဲြေနျပီး ျဖစ္သည့္ လိုရာပံုကို အေျခာက္ခံ၍ စစ္စည္းလည္း အထပ္ထပ္သုတ္ရသည္။ ေနာက္ဆံုးအဆင့္ တြင္ သြင္းထားသည့္ ပံုတို႕ကို ေရႊ႕ခ်သင့္ရာခ် အျခားအေရာင္ သြင္းသင့္ရာသြင္းျပီး လုိရာပံုရုပ္သြင္းထားသည့္အတိုင္း ထြင္းထားသည့္ ႏွယ့္ ပံုပန္းအရုပ္၀တၱဳပစၥည္းမ်ားျဖစ္လာပါေတာ့သည္။
(င) မွန္စီေရႊခ်ယြန္းထည္
မွန္စီေရႊခ် ယြန္းထည္ကား စင္စစ္ ေရႊဇ၀ါး ႏွင့္ သရိုးယြန္းထည္ပစၥည္းျဖစ္၍ ဖါလ္မွန္စေက်ာက္သလင္း ႏွင့္ ခရုသင္း ပုလဲ ေဘာ္ၾကယ္သြင္း ပစၥည္းမ်ားပင္ျဖစ္ပါသည္။ ယင္း၀တၱဳပစၥည္းတို႔ကို အထင္အရွား အေက်ာ္ ေဒးယ် ၀တၱဳမ်ား အျဖစ္ အေဆာင္ အေယာင္အျခယ္အသ တန္ဆာပလာ အသံုးခံစရာ သာမက ပရိေဘာဂ ဘမ္းတင္ဖို႔လည္းအသံုးျပဳၾကသည္။တဖက္၌မူ ယင္း ပစၥည္း တို႔မွာ လူ႔အသံုးအေဆာင္ပံုသြင္း ပစၥည္းအျဖစ္ေတာ့ သံုး၍မသင့္လွ တန္ဖိုးၾကီးရွားပါးလင့္ ကစား အျခားတဖက္တြင္မူ လက္ေတြ႔တခု ခုအသံုးခ်ဖို႔အတြက္လည္း အတိုင္းအတာအကန္႔အသတ္လည္း ရွိပါသည္။ ယင္း ယြန္းသရုိးႏွင့္ မွန္စီေရႊခ်ထားသည့္ အထည္တစံု တခုမွာ မလဲြမေရွာင္သာဘဲ အရြယ္အေရာင္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ႏွင့္ဖာလ္စမွန္စသတင္း ေဘာ္ၾကယ္ခရုယင္း ပုလဲ အစအနတို႔မႈပ္သြင္းထားျခင္းေၾကာင့္ သို႔ အႏုစိပ္လုပ္ဖို႔မွ ညလည္းအထူးေစးကပ္လွသည့္ စစ္ေစးတို႔ကို ပင္ သံုးထားရေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ေနာက္အဆင့္တြင္ မူ ေရႊျပားခပ္ အခ်ပ္တို႔ကို ဖယ္လိုက္သည့္အခါ ေရႊသားေရႊထည္ပကတိလုိ ျဖစ္ရွိလားျခင္းျဖစ္သည္။ ဖယ္ရွားပံုလည္း ယင္းအေပၚ ေရႏွင့္ ေဆးခ်လိုက္ရုံသာျဖစ္ပါသည္။ စစ္စည္းထိေရာက္ထားရာေနရာတိုင္းမွ ထိဖိထားသည့္ ေရႊစတို႔ မွာမယိုယြင္းအျမဲက ပလ်က္ခဲ့ပါသည္။ သံုးရသည့္ ပစၥည္း ႏွင့္ အႏုလက္ပညာအရပ္ရပ္သြင္းထားအပ္သည့္ အရာျခင္းျခင္း ေၾကာင့္ထို႔အျပီး ျဖစ္ရွိခဲ့သမွ် ပစၥညး္ အလွတို႔ကလည္း အလြန္အဖိုးတန္ ရတနာတခုလိုျဖစ္၍ မွန္စီေရႊခ်ယြန္းထည္ ဟူသမွ်မွာ စရိတ္စကၾကီးလွသည္။ 
(စ)မွန္ဖရား
ျပကေတ့စာအဆိုက စစ္စည္စေခ်ာက္ပစၥည္းထယ္ျဖစ္၍ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ယင္းယြနး္ပစၥည္း တို႔ကို အထူးသျဖင့္ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္မ်ား ႏွင့္ ေစတီပုထုိး တို႔အတြက္ျခယ္သပူေဇာ္ရန္ အသံုးျပဳျခင္း ေၾကာင့္ယြန္းအေျခာက္ထည္မ်ားျဖစ္လာရပါသည္။ယင္းအမည္ကိုယ္၌က ပစၥည္းထုတ္လုပ္သည့္နည္းပညာႏွင့္ သက္ဆုိင္လွသည္မဟုတ္ပါ။ သစ္သား ေခါင္းပြပစၥည္းမ်က္ႏွာျပင္ အေပၚစစ္စည္းသုတ္ဖို႔ မွာ(မံ) သည္ဟု ျမန္မာလိုဆိုၾက၍ ဖရာ့ဆိုသည္ကေတာ့ (ဘုရား) ပင္ျဖစ္သည္။ ေႏွာင္းပိုင္းအေရာက္တြင္ ဘုရားတစ္ဆူအတြက္ ေခါင္းပါစစ္ေစး သုတ္ပစၥည္း ျဖစ္လာပါေတာ့သည္။ ၀ါးေခါင္းပြႏွီး စတို႔ျဖင့္အမာခံလုပ္ထားေသာ ဗုဒၶဆင္းတု ေဘာင္ခံပစၥည္းမွာ (ႏွီး) ဟုေခၚ၍ ယင္းဘုရားတို႔ကို ႏွီးဘုရားဟုေခၚသည္။ သို႔ေသာ္ အထက္၌ေဖာ္ျပခဲ့သည့္အတုိင္း လက္ေတြ႕က်က်နညး္ပညာ နည္းပညာဆန္ဆန္မွည့္ေခၚႏိုင္သည္က စစ္စည္းအေျခာက္ခံပစၥည္းျဖစ္သည္။ စစ္စည္းအေျခာက္ခံပစၥည္းလုပ္ဖို႔မွာ လခ်ီၾကာသည့္ အလုပ္စဥ္တစ္ခုျဖစ္၍ ကုန္ထုတ္ ၁၂ ခု ရွိလ်က္ အေျခခံပစၥည္းက ေလာင္းဖုိ႔ ေအးျမၾကာသာေသာ ရာသီ ေလတျဖဴးျဖဴး ႏွင့္ျမဴးဖို႔ကလည္း လုိ၊ ဖုန္အမိႈက္သရုိက္ကင္းရာ အေျခာက္ခန္းတို႔အျပင္ တကယ္အဆင့္ျမင့္သည့္ အႏုပညာလက္ရာေျမာက္ေရး အဓိကက်ပါသည္။ ဘကာစံု ျပည့္စံုပါက ထြက္လာရသည့္ ရလဒ္မွာ ရိုးရုိးႏွင့္ မတူ အဆင့္ျမင့္တင့္တယ္လွပသည့္ ယြန္းထည္တခုျဖစ္ေပၚရရွိလာႏိုင္ပါသည္။
ေအာက္တြင္ဆက္ေဖာ္ျပထားသည့္အတုိင္း ကုန္ထုတ္အလုပ္စဥ္တခုလံုးမွာ စစ္စည္းစုေဆာင္းရာမွ စရာပါမည္။ စစ္စည္း ျပဳလုပ္နည္းမွာ သန္႔စင္၍ ေရဖယ္ရွားျပီးသား (ရပ္စ္၀ါနီစီဖီရာ) ေခၚ အေရွ႕ေတာင္အာရွတြင္ သာအေတြ႔မ်ားသည္။ အေစးထြက္ခ်ဳံပင္တမ်ိဳးမွာ အေစးမ်ား ျဖင့္လုပ္ယူရပါသည္။ယင္းသည္ သာ အာရွႏိုင္ငံတို႔တြင္ ယြန္းလက္ရာတို႔ကို အစဥ္အလာထားလုပ္ခဲ့ၾကေသာ အေျခခံပစၥည္း ျဖစ္ပါသည္။ ေသရည္တမ်ိဳးျဖစ္သည့္ ရွယ္လက္ဆိုသည့္ ပစၥည္းမွာ ဥေရာပ ႏွင့္ အေမရိကတိုက္တို႔၌ အလားတူ ယြန္းထည္းတို႔အတြက္ အစဥ္အလာထားသံုးစြဲၾကသည္မွာ (လက္စီဖာလက္ကာ ေခၚ အေၾကးခြံ ပါသည့္ပိုးေကာင္ငယ္မ်ားထြက္သည့္ အရည္အေစးတို႔မွာ ထုတ္ယူႏိုင္ရာျဖစ္ပါသည္။) ပထမအဆင့္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေကာ္ပတ္ပင္မွ ျခစ္၍ အေစးထုတ္သလို အလား တူနည္းႏွင့္ အပင္မွ ရယူရပါသည္။ စစ္စည္းပင္ သည္ ရုကၡေဗဒအေခၚ (မွလာႏိုရိုဆာ ယူစီတာတစ္ဆီမ) ရွမ္းျပည္တလႊားအရိုင္းအေပါက္မ်ား သို႔မဟုတ္ စိုက္ပ်ိဳးထားပင္တို႔မွ ရယူရပါသည္။ ေစးထန္းထန္းအညိဳမဲ အေရာင္ထြက္လာသည့္ အေစးတို႔မွာ ေလႏွင့္ေတြ႔သည္ႏွင့္ ပိုခဲ၍ ခဲလာသည့္ သေဘာရွိသည္။
ေနာက္ ၀ါး ေခါင္းပြ သို႔မဟုတ္ ႏွီး၀တၱဳခပ္ေပါ့ေပါ့ တို႔အေပၚ ျမင္းေမႊးသို႔မဟုတ္ ဗူေဗါင္းမ်ားသည့္ ပိုစားထားသလုိ ခပ္ပြပြသစ္ပစၥည္းတို႔ ျဖင့္ အထူးအျဖင့္ လုပ္ၾကပါသည္။ ပဓာန ပစၥည္း ၂ ခုအနက္ ဒုတိယပစၥည္းက အဆင့္ျမင့္ရသည္ ထို႔ေၾကာင့္ စရိတ္စကၾကီးသည္။ ပထမ ပစၥည္းက အဆင့္နိမ့္၍ရ၏။(အေၾကာင္း က ေပါေပါ ရႏိုင္သည့္အျပင္ သိပ္လည္း ေကာင္းဖို႔မလို ကိုင္တြယ္ရလည္း လြယ္ကူသည္။) ထိုႏွစ္မ်ိဳး ေပါင္းလုပ္ရသည့္ အရာ၀တၱဳပစၥည္္းအစုစုမွာ သိပ္မၾကီးလွသည့္ ေစ်းႏွင့္ ရႏိုင္လာသည္။ ျပီးေျမာက္ျပီဆိုလွ်င္ အျမဳေတအမာခံ အထည္ၾကမ္းကို စစ္စည္း ႏွင့္ ရႊံေစး ခပ္က်ဲက်ဲေရာ စပ္ထားသမွ်ျဖင့္ သုတ္လိမ္းရသည္။
ေနာက္ယင္း ပထမအေခ်ာအဆင့္ထည္ကိုေလ၀င္ထြက္ေကာင္းေျခာက္ေသြ႕ေသာ္လည္း ေအးျမရသည့္ အခန္းတြင္တျဖည္းျဖည္း ေသြ႕ေျခာက္သြားေအာင္ ၃ ရက္မွ ၄ ရက္ ထိအေျခာက္လွန္းရပါသည္။ ေအာက္ပါကုန္ထုတ္အလုပ္စဥ္တြင္ အထည္ပစၥည္းကို စစ္စည္းႏွင့္ ျပာထပ္ေရာခါ သုတ္ရျပန္သည္။အျခားအေထာက္အကူပစၥည္းတို႔ မွာအထည္ကို ေကာင္းမေကာင္း အဆင့္မီွမမွီ သတ္မွတ္ေပးမည့္ အေရးပါရာတို႔ျဖစ္ပါသည္။ အရာ၀တၱဳ၏မ်က္ႏွာ၌ အႏွံ႔ ေခ်ာမြတ္ေအာင္သရသည္မွာ အထည္ေျခာက္ျပိးမွျဖစ္ရ၍ သို႔ကလို ေခ်ာကိုင္ေဆးသုတ္သလိုသုတ္ရျခင္းမွာ အထပ္ထပ္အၾကိမ္ၾကိမ္ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔မွသာ အေသးအဖဲြဆံုးပံုမမွန္သမွ် ေျပေပ်ာက္သြားဖို႔ျဖစ္ပါသည္။ ယခုဆိုလွ်င္ အထည္မွာ အပ၌ အမည္းအထဲ၌ လညး္ နည္းတူျဖစ္ေနပါျပီ။ ထိုစဥ္ေဆးသြင္းဖို႔ ထြင္းမလား ေရႊေရးခ်မလား ပန္းတို႔ျခယ္သအလွဆင္မလား ေဘာ္ၾကယ္အစ ဖလာန္မွန္သလင္း စတို႔ျဖန္႔က်က္မလား သို႔မဟုတ္ ယင္းတို႔အနက္တမ်ိဳးထက္ ၂ မ်ိဳး ၃ မ်ိဳး စပ္၍ျပဳလုပ္မည္လား စသည့္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ခ်မွတ္ၾကျမဲျဖစ္သည္။
 
ယြန္းထည္ ျပဳလုပ္ပံု
 
အတြင္းသားမ်ားျပဳလုပ္ပံု
ျမန္မာျပည္တြင္ ပထမဆံုး ယြန္းထည္လုပ္ငန္းကို ၁၂-၁၃ ရာစုေလာက္တြင္ စတင္ထြန္းကားခဲ႔သည္ဟု ယူဆရေလသည္။ ေရွးအက်ဆံုး ယြန္းထည္မ်ားကို ၁၃ ရာစုတြင္တည္ထားခဲ႔ေသာ မဂၤလာေစတီ တြင္တူးေဖာ္ရရွိခဲ႔ပါသည္။ ပုဂံသည္ ယြန္းထည္ႏွင္႔ပတ္သတ္၍ နာမည္ၾကီးပင္ျဖစ္ေလသည္။ ခ်င္းျပည္နယ္မွ လာေသာ၀ါးမ်ားကို ပုဂံသို႔ ေလွမ်ားျဖင္႔သယ္ယူၾကျပီး ယြန္းထည္ အတြင္းသားမ်ားကို ျပဳလုပ္ၾကေလသည္။ ၀ါးကို ခြာ၍ေခ်ာမြတ္ေအာင္ျပဳလုပ္ျပီး အလိုရွိရာ အိုး၊ ခြက္၊ ပန္းကန္၊ ပန္းအိုး၊ ေသတၱာ စသည္တို႔ရရွိေအာင္ ပံုၾကမ္းေဖာ္ၾကရေလသည္။ အမ်ားအားျဖင္႔ ျပဳလုပ္တတ္ၾကသည္မွာ ကြမ္းအစ္ပံု ျဖစ္ပါသည္။ ၀ါးစိတ္သူက ၀ါးမ်ားကို ပံုစံတက် ခြဲေပးရေလသည္။ တခ်ိဳ ေနရာမ်ားတြင္မူ ျမင္းအျမီးကို ပင္သံုး၍ ဂရုတစိုက္ ခြဲရေလသည္။
ယြန္းသြင္းျခင္း
ပထမဆံုးယြန္းထည္မျပဳလုပ္မီ အတြင္းခံ၀ါးကို ယြန္းႏွင္႔ ျပာမ်ားေရာစပ္ထားေသာ ပလာစတာတစ္မ်ိဳးႏွင္႔ သရိုးကိုင္ရေလသည္။ ထုိလုပ္ငန္းစဥ္ကို မ်ားေသာအားျဖင္႔ လက္သက္သက္ကိုသာ အသံုးျပဳ၍လုပ္မွ ရေလသည္။ အေကာင္းဆံုးယြန္းထည္ကို ရရွိရန္ အတြင္းခံအလႊာကို ၇ လႊာခန္႔အထိ ျပဳလုပ္ရေလသည္။ ယြန္းထည္၏ ေကာင္းျခင္းဂုဏ္အင္ကို ယြန္းအလႊာမ်ားႏွင္႔ သတ္မွတ္ပါသည္။ ထိုအလႊာမ်ားကို ေခ်ာေမြ ႔ ေစရန္ႏွင္႔ ျမဲျမံေစရန္အတြက္ လက္မ်ားႏွင္႔ ေသခ်ာစြာ စပ္ဆက္ရပါသည္။ မ်ားေသာအားျဖင္႔ ထိုအဆင္႔ကို လုပ္ကိုင္သူမ်ားမွာ နည္းလမ္းကို ေဆြစဥ္မ်ိဳးဆက္လက္ခံလာသူမ်ားျဖစ္ပါသည္။ ထို႔အတူ ယြန္းထည္ လုပ္ငန္းကို လုပ္ကိုင္သူမ်ားမွာလည္း မိရိုးဖလာ လုပ္ငန္းကုိ လုပ္ကိုင္ၾကသူမ်ားျဖစ္ပါသည္။
အေျခာက္ခံျခင္း
၀ါးမ်ားကို ယြန္းႏွင္႔ မံျပီးေသာအခါ စိုထိုင္းေသာ အေမွာင္ခန္းထဲတြင္ အေျခာက္ခံေပးရပါသည္။ အေျခာက္ခံရခ်ိန္မွာ ခန္႔မွန္းေခ် တစ္ပတ္နီးပါးအထိ ၾကာျမင္႔ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင္႔ ယြန္းထည္ေကာင္းမ်ား၏ အရည္အေသြးမွာ ယြန္းထည္မ်ားကို ထုတ္လုပ္သူႏွင္႔ ထားရွိေသာေနရာ၊ သိမ္းဆည္းတတ္ပံုႏွင္႔ လိုအပ္ေသာ အရာမ်ားကို တိတိက်က် ျဖည္႔ဆည္းေပးႏိုင္မႈအေပၚတြင္ မ်ားစြာမူတည္ေနေလသည္။ စိုထိုင္းမႈမွာ မတိက် မလံုေလာက္ပါက ယြန္းထည္ေကာင္းေကာင္းထြက္လာမည္ မဟုတ္ပါ။
ေဆးေၾကာျခင္း
အေျခာက္ခံျပီးေသာအခါ ယြန္းထည္မ်ားကုိ ေရျဖင္႔ ဂရုတစိုက္ ေဆးေၾကာေပးရကာ လိုအပ္ပါက ေကာ္ပတ္ပါစားေပးရေလသည္။ ယခုအဆင္႔သည္ ယြန္းထည္၏ အရည္အေသြးအတြက္ အလြန္ အေရးပါေသာ အဆင္႔ျဖစ္ပါသည္။ ေကာ္ပတ္စားျခင္းကို ရိုးရိုးေကာ္ပတ္ႏွင္႔စားရျခင္းမဟုတ္ပါ။ ကၽြန္းသစ္ကို မီးဖုတ္ျပီးရလာေသာ မီးေသြးခဲျဖင္႔ ေကာ္ပတ္စားရျခင္းျဖစ္ေလသည္။ 

အေရာင္တင္ျခင္း
ပထမဆံုးအေျခာက္ခံျပီး ေသခ်ာစြာ ေကာ္ပတ္စား၊ ေရေဆးျပီးေသာ ယြန္းထည္မ်ားသည္ တစ္လႊာျပီး တစ္လႊာ ၇ လႊာျပည္႔သည္ အထိ အဆင္႔ဆင္႔ ျပန္လည္ျပဳလုပ္ေပးရေလသည္။ ထိုသို႔ တစ္လႊာျပီးတစ္လႊာ လည္ပတ္ခ်ိန္တြင္ ျပာႏွင္႔ အမဲရိုးကို ေရာထားေသာ အမႈံမ်ားႏွင္႔ ပြတ္ေပးရေလသည္။ အလႊာသစ္တစ္လႊာျပီးတိုင္း လက္ရာမ်ားထင္က်န္ေနျခင္းကို အလြယ္တကူ ပ်က္သြားေစျပီး အေရာင္မွာလည္းေတာက္လာေလသည္။
ယြန္းလႊာ ၇လႊာ
ထို႔ေၾကာင္႔ ယြန္းထည္ ျဖစ္လာဖို႔ အၾကိမ္ၾကိမ္အခါအခါ အေျခာက္ခံ အေရာင္တင္ရေလသည္။ တစ္ၾကိမ္ႏွင္႔တစ္ၾကိမ္တြင္ ယြန္းတစ္လႊာျပီးတစ္လႊာ တိုးလာေလသည္။ ထို႔ေနာက္ ေနာက္ဆံုးယြန္းလႊာကို ေဆးေရာင္ျခယ္ေတာ႔ေလသည္။ အေရာင္မ်ားမွာ မ်ားေသာအားျဖင္႔ အနီ၊ အစိမ္း၊ ႏွင္႔ အ၀ါတို႔ျဖစ္ပါသည္။ ထိုေဆးေရာင္မ်ားကို ျပဒါးမ်ားႏွင္႔ေရာ၍ ယြန္းထည္မ်ားကို ဆိုးေပးရေလသည္။ ၄င္းကိုမူ ဟသၤာျပဒါးဟု ေခၚၾကေလသည္။ ေနာက္ဆံုး ၇ ၾကိမ္ (သို႕) ၈ ၾကိမ္ အေျခာက္ခံျပီးေသာအခါ ယြန္းထည္ကို ကၽြန္းသစ္၏ ျပာမ်ားႏွင္႔ ပြတ္ေပးရျပန္ေလသည္။ ထို႔ေနာက္ ေသခ်ာစြာ ဂရုတစိုက္ေဆးေၾကာျပီး အေခ်ာကိုင္ေလေတာ႔သည္။
အေခ်ာသတ္ျခင္း
ပံုၾကမ္းေျမာင္းေဖာ္ျခင္းကို လက္ခ်ည္းသက္သက္ျဖင္႔ ပံုစံမရွိပဲ အာရံုအရ စုတ္တံႏွင္႔ ဓားပါးေလးမ်ားကိုသံုး၍ လက္တန္းဆြဲၾကရေလသည္။ ယြန္းထည္မ်ားသည္ မေျပာင္းလဲႏိုင္ေပ။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာသည္အထိ အလွမပ်က္ အသစ္အတိုင္းတည္ရွိၾကေလသည္။ ထို႔ေၾကာင္႔ ယြန္းထည္မ်ားကို အေသးအမႊားေလးမ်ားသာမက ဘီဒီု၊ ေၾကာင္အိမ္၊ စားပြဲ၊ ထိုင္ခံု၊ စသည္႔ အိမ္ေထာင္ပရိေဘာဂႏွင္႔ အလွဆင္ပစၥည္းမ်ား အျဖစ္လည္း ေဆးေရာင္စံုမ်ား ျဖင္႔လွပစြာ ျခယ္မႈန္း ျပဳလုပ္ၾကပါသည္။


ပန္းပဲ



သံံ၊ သတၱဳတုိ႔ကုိမီးအပူရွိန္ျဖင့္ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေစကာ လုိရာပုံရရန္ ပုံသြင္းထုရုိက္ရေသာ လုပ္ငန္းျဖစ္သည္။ ျမန္မာ့သမုိင္းတေလွ်ာက္တြင္ ပန္းပဲလုပ္ငန္းသည္ အေရးၾကီးေသာ အခန္းက႑မွပါ၀င္ခဲ့သည္။ ျမန္မာဘုရင္မ်ား၊ စစ္သူၾကီးမ်ား၊ စစ္သားမ်ား ကုိင္ေဆာင္ရန္ ဓါး၊ လွံ၊ လက္နက္မ်ား ထုတ္ေပးခဲ့ရသည့္ အတတ္ပညာ လုပ္ငန္းျဖစ္သည္။
ျမန္မာ့ ပန္းပဲ
ျမန္မာရာဇ၀င္တြင္ တေကာင္းေခတ္ကတည္းက ပန္းပဲပညာျဖင့္ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းမႈမ်ား ရွိႏွင့္ေနၿပီး ျဖစ္ေၾကာင္း ပန္းပဲေမာင္တင့္တယ္(အိမ္တြင္းမဟာဂီရိနတ္) အေၾကာင္း အရ အေထာက္အထား ရွိခဲ့ဘူးသည္။ ပန္းပဲေမာင္တင့္တယ္၏ ဖခင္မွာ ပန္းပဲ ဦးတင့္ေတာ္ ျဖစ္သည္ဟု ပါရွိသည္။

ပန္းခ်ီ


 
ေဆးျခယ္ျခင္း (Painting) ဆိုသည္မွာ မ်က္ႏွာျပင္တစ္ခုခု (စကၠဴ၊ ကင္းဗတ္စ၊ သစ္သား၊ မွန္) ေပၚတြင္ အေရာင္ျဖင့္ အသက္သြင္းျခင္းဟု ေယဘုယ် ဆိုႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ အႏုပညာဥာဥ္ျဖင့္ဆိုရလွ်င္ ပန္းခ်ီေရးျခင္းဟု သတ္မွတ္ရမည္ျဖစ္ျပီး ပံုတူဆြဲယူျခင္း၊ ပံုဖြဲ႔ယူျခင္း (Composition) မ်ားကို အႏုပညာရွင္၏ အယူအဆအလိုက္ ဖန္တီးမည္ ျဖစ္သည္။
ပန္းခ်ီေရးျခင္းသည္ ျပင္ပေလာက၌ ရွိေနသည္မ်ားကို ျပန္လည္ သရုပ္ေဖာ္ အသက္သြင္းျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ပန္းခ်ီပံုသ႑န္ျဖင့္ ျပန္လည္တင္ျပရာတြင္ ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိႏိုင္ပါသည္။ ျမန္မာ့ေရွးရိုး တစ္ေၾကာင္းေရးပန္းခ်ီ မွသည္ ယခုေခတ္ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ အထိျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ျမန္မာပန္းခ်ီတြင္ အေျချပဳ လႊမ္းမိုးခဲ့သည္မွာ ဗုဒၶဝင္ဆိုင္ရာမ်ားႏွင့္မင္းခမ္းမင္းနား မွတ္တမ္းတင္ခ်က္မ်ားအျပင္ ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ပံုတူေရးဆြဲျခင္းမ်ားျဖစ္ပါသည္။

ျခံဳငံုေဖာ္ျပခ်က္
ပန္းခ်ီေရးဆြဲရာတြင္ အေရာင္ ႏွင့္ တုန္း (Tone) ဟုေခၚသည့္ အလင္းအေမွာင္ေရာင္မ်ား ခြဲျခား အသံုးျပဳမႈ၊ အသံုးခ်ကစားႏိုင္မႈမွာ အေရးပါသည္။ ပန္းခ်ီေက်ာ္မ်ားတြင္ သူတို႔၏“ဟန္”ဟု ဆိုရမည့္ အေရာင္အသံုးျပဳမႈမ်ားရွိသည္။ ပန္းခ်ီေရးဆြဲမႈတြင္ သီဝရီသေဘာအလိုက္ မ်ားစြာကြဲျပားမႈရွိသည္။ က်ဴဘစ္ဆင္၊ အင္ပရက္ရွင္၊ ပို႔စ္ အင္ပရက္ရွင္၊ အိပ္က္စ္ပရက္ရွင္၊ ဒါဒါရီဇင္ စသည္ျဖင့္။
ေမာ္ဒန္ (Modern) ႏွင့္ ေခတ္ျပိဳင္ ပန္းခ်ီ (Contemporary Art) မ်ားသည္ ေရွးရိုးအယူမ်ားမွ သိသိသာသာခြဲထြက္လာၾကသည္။
 
ပန္းခ်ီသမိုင္း
ေရွးအက်ဆံုးပန္းခ်ီရုပ္ပံုကို ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ Grotte Chauvet မွာ ေတြ႕ရသည္။ သမိုင္းပညာရွင္မ်ား၏ အဆိုအရ ႏွစ္ေပါင္း ၃၂,၀၀၀ သက္တမ္းရွိျပဟုဆိုပါသည္။ ဂူနံရံေပၚတြင္ ေျမေစးတစ္မ်ိဳးကို သံုးျပီးေရးထားတာျဖစ္ျပီး ရုပ္ပံုကားခ်ပ္ထဲတြင္ ျမင္း၊ ၾကံ့၊ ျခေသၤ့၊ ကြ်ဲ၊ ကမာၻဦးဆင္ၾကီးေတြႏွင့္ လူပံမ်ားပါျပီး အမ်ားအားျဖင့္ အမဲလိုက္ေနၾကသည္ကို မွတ္တမ္းတင္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ ျပင္သစ္မွာကဲ့သို႔ ဂူနံရံေဆးေရးပန္းခ်ီမ်ားကို စပိန္၊ ေပၚတူဂီ၊ တရုတ္၊ ၾသစေၾတးလ် ႏွင့္ အိႏၵိယတို႔တြင္လည္း ရွိၾကသည္။
အေနာက္တိုင္းတြင္ ဆီေဆး၊ ေရေဆး အသံုးျပဳျပီး ပန္းခ်ီေရးဆြဲမႈအတတ္သည္ အသံုးလည္းမ်ား၊ အလြန္လည္း ထြန္းကားလွသည္။ အေရွ႕တိုင္းမွာတြင္မူ မွင္ကို အားျပဳေရးဆြဲျပီးမွ ျဖစ္ေပၚတိုးတက္လာသည္ကို ေတြ႕ရပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ တစ္ေၾကာင္းေရးပန္းခ်ီ၊ ပရပိုက္ပန္းခ်ီ၊ ယြန္းပန္းခ်ီ စသည္ျဖင့္ ျဖစ္ပါသည္။
ရသသေဘာႏွင့္ ပန္းခ်ီသီအိုရီ
အႏုရသ (Aesthetics) ဆိုသည္မွာ “အလွတရားကို စနစ္တက် ပံုေဖာ္တင္ျပမႈ” (Science of Beauty) ျဖစ္သည္။ ၁၈ ရာစုနဲ႔ ၁၉ ရာစုေလာက္တြင္ ဒႆနပညာရွင္ ကန္႔တ္ (Kant) ႏွင့္ ေဟဂယ္ (Hegel) တို႔က အထူးတလည္ ေဆြးေႏြး တင္ျပခဲ့ၾကသည္။ ေရွးရိုးဂႏၴဝင္ဒႆနသမားၾကီးမ်ားျဖစ္ၾကေသာ ပေလတို ႏွင့္ အရစၥတိုတယ္ တို႔က အႏုပညာႏွင့္ ပန္းခ်ီအေပၚ ဖြင့္ဆိုခဲ့ၾကျခင္းမ်ား ရွိပါသည္။ ပေလတိုကမူ ပန္းခ်ီဆရာမ်ားကိုေရာ၊ ပန္းပုဆရာမ်ာကိုပါ သူ၏ အေတြးအေခၚတင္ျပခ်က္မ်ားထဲတြင္ အေကာင္းမေျပာခဲ့ေခ်။ ပန္းခ်ီသည္ ပကတိတရား (Truth) ကို မထင္ဟပ္ႏိုင္၊ အမွန္တရားကို တုပရံုမွ် (ေလာက ေတြ႕သိတတ္မႈကို အရိပ္ထင္ရံုမွ်) သာဟု ဆိုခဲ့သည္။ ပံုသြင္းအတတ္၊ ဖိနပ္ခ်ဳပ္အတတ္ႏွင့္ သံပံုသြန္းတဲ့ အတတ္သာသာပဲဟုလည္း ေျပာပါေသးသည္။ ေျပာရမည္ဆိုလ်င္လည္း ေရွးေခတ္ဂရိပန္းခ်ီမ်ားသည္ လီယိုနာဒို ဒါဗင္စီတို႔ ေခတ္ဘက္ပိုင္းကကဲ့သို႔ သဘာဝက်က် ေရးျပႏိုင္ျခင္းေတာ့ မရွိေသးပါ။ လီယိုနာဒို ဒါဗင္ခ်ီကမူ တမ်ိဳးယူဆပါသည္။ "Pittura est cousa mentale" ဟုဆို၏။ အဂၤလိပ္လို "painting is a thing of the mind"ျဖစ္သည္။ “ပန္းခ်ီေရးတာဟာ စိတ္အလုပ္ပါ၊ နာမ္ခံစားမႈနဲ႔ သြားတာပါ”ဟု ဆိုသည္။ ဒႆနပညာရွင္ ကန္႔တ္က အလွတရား (Beauty) ႏွင့္ သိမ္ေမြ႔နက္နဲမႈ (Sublime) ကို ထပ္ျပီး ခြဲျခားပါေသးသည္။ Sublime ကို အသားေပးခဲ့ေသာ္လည္း ကန္႔တ္က ပန္းခ်ီကို ညႊန္းဆိုခဲ့သည္ မဟုတ္ပါ။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ပန္းခ်ီဆရာမ်ားျဖစ္ေသာ တာနာ (Turner) ႏွင့္ ကပ္စပါ ေဒးဗစ္ ဖရက္ဒရစ္ (Caspar David Friedrich) တို႔က Sublime အယူကို ပန္းခ်ီတြင္ ရည္ညႊန္း သံုးစြဲလာခဲ့သည္။
ေဟဂယ္က “အလွတရား”ကို အားလံုးအလိုက် ေရေရရာရာမဖြင့္ဆိုႏိုင္ဟူ၍ အသိအမွတ္ျပဳခဲ့သည္။ ရသဆိုင္ရာ သူ၏အက္ေဆးထဲတြင္ လူ၏ အႏုသယစိတ္ကို အႏိုးထႏိုင္ဆံုးအျဖစ္ ပန္းခ်ီကို ကဗ်ာ၊ ဂီတတို႔ႏွင့္ ယွဥ္တြဲေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ပန္းခ်ီကို သီဝရီသေဘာဖြင့္ဆိုၾကသည့္ ပန္းခ်ီဆရာမ်ားထဲတြင္ ကန္ဒင္စကီ (kandinsky) ႏွင့္ ေပါကလီး (Paul Klee) တုိ႔ ပါဝင္သည္။ ကန္ဒန္စကီက သူ၏ အက္ေဆးထဲတြင္ “ပန္းခ်ီဟာ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ တန္ဖိုး (spiritual value) ေတြပါတယ္”ဟု ေရးခဲ့သည္။ “အဓိကအေရာင္ေတြဟာ ခံစားမႈနဲ႔ ထင္ျမင္ယူဆမႈကို ႏိုးထေစတယ္”ဟု ဂိုေထး (Goethe) ႏွင့္ အျခားစာေရးဆရာမ်ားနည္းတူ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။
ပံုရုပ္တုကို ေလ့လာအဓိပၸာယ္ေဖာ္ေသာပညာရပ္ (Iconography) အေနႏွင့္လည္း ပန္းခ်ီကားတြင္ ပါဝင္သည္မ်ားကို ေလ့လာၾကပါေသးသည္။ အာဝင္ ပါေနာ့ဖ္စကီ (Erwin Panofsky) ႏွင့္ အျခားေသာ ပန္းခ်ီသမိုင္းပညာရွင္မ်ားသည္ ပထမအဆင့္တြင္ ပန္းခ်ီကား၌ ေဖာ္ျပလိုေသာ ပါဝင္ဖြဲ႔စည္းမႈ၊ ထို႔ေနာက္ ၾကည့္ရႈခံစားသူ၏ နားလည္ခံယူမႈႏွင့္ ထိုသူတို႔၏ က်ယ္ျပန္႔ေသာ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ဘာသာေရး၊ လူမႈ အဓိပၸာယ္မ်ားကို သံုးသပ္စိစစ္ၾကပါသည္။
၁၉၈၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ပါရီျမိဳ႕သား ပန္းခ်ီဆရာ ေမာရိုက္စ္ ဒင္းနစ္ (Maurice Denis) က ထင္ရွားလွေသာ အဆိုျပဳခ်က္တစ္ခုကို တင္ျပလာပါသည္။ “စစ္ျမင္း၊ ကိုယ္လံုးတီးမိန္းမ၊ ဇာတ္ကြက္သရုပ္ေဖာ္၊ ဘာပံုေတြပဲျဖစ္ျဖစ္ ပန္းခ်ီကားဆိုတာ အဓိက,ကေတာ့ မ်က္ႏွာျပင္ျပားျပားေပၚမွာ အေရာင္ေတြကို စနစ္တက်စုစည္းထားတာပဲျဖစ္တယ္ ဆိုတာ မေမ့ပါနဲ႔”ဟုဆိုသည္။ ဤသို႔ျဖင့္ က်ဴဗစ္ဆင္စသည့္ ပန္းခ်ီနိႆယမ်ား ဖြံ႔ျဖိဳးလာခဲ့ျပီး ေရွးယခင္က အဓိကျဖစ္ခဲ့သည့္ ျပင္ပကမာၻႏွင့္ သဘာဝကို လိုက္လံ ထင္ဟပ္ေနရသည္ဆိုျခင္းထက္ ပန္းခ်ီသည္ ပန္းခ်ီပဲဆိုသည့္ အယူအဆဘက္သို႔ ေရြ႕ေလ်ာလာပါသည္။ မၾကာေသးမီက ပန္းခ်ီႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အေတြးအေခၚမ်ားကို ေရးခဲ့သူမွာ ပန္းခ်ီဆရာ၊ စာေရးဆရာ ဂ်ဴလီယန္ ဘဲလ္ (Julian Bell) ျဖစ္သည္။ “ပန္းခ်ီဆိုတာ ဘာလဲ” (What is Painting?) ဆိုသည့္ သူ၏ စာအုပ္ထဲတြင္ ဘဲလ္က သမိုင္းတေလ်ာက္ ျဖစ္ေပၚတိုးတက္မႈတြင္ ပန္းခ်ီသည္ ခံစားခ်က္ႏွင့္ ဒႆနကိုေဖာ္ျပသည္ဟု ခံယူထားပါသည္။ “In Mirror of the World” တြင္ ဘဲလ္က “A work of art seeks to hold your attention and keep it fixed: a history of art urges it onwards, bulldozing a highway through the homes of the imagination.” ဟု ေရးခဲ့သည္။ “ပန္းခ်ီလက္ရာဟာ အာရံုကိုဖမ္းစားဖို႔နဲ႔ နစ္ေမ်ာေနေစဖို႔ပါ။ ပန္းခ်ီသမိုင္းက ဒီလိုဆက္သြားဖို႔ ညႊန္းေနပါတယ္။ မွန္းဆျမင္ေယာင္ျခင္းဆိုတဲ့ ေနရာအိမ္ေတြအထိ အေဝးေျပးလမ္းမၾကီး ေဖာက္သြားဖို႔ပါပဲ”ဟု။
ပန္းခ်ီၾကားခံသံုး ပစၥည္းမ်ား
- အခရစ္လစ္(Acrylic) ေခၚ ဆီ၊ ေရ ႏွစ္မ်ိဳးသံုးေဆး
- ဖေယာင္း (Encaustic - wax)
- မွင္ (Ink)
- ဆီေဆး (Oil)
- ေရႏွင့္ ေရာသံုးႏိုင္ေသာ ဆီေဆး (Water miscible oil paints)
- ဖေယာင္ေျခာက္ (Dry Pastel)
- ဖေယာင္းစို (Oil Pastel)
- မႈတ္ေဆး (Spray)
- ေရေဆး (Water Color)
ျမန္မာျပည္တြင္ ေခတ္စားေသာ ပန္းခ်ီေရးနည္း နိႆယမ်ား
- စိတၱဇပန္းခ်ီ (Abstract)
- စိတၱဇအိပ္က္စ္ပရက္ရွင္ (Abstract Expression)
- ဒစ္ဂ်စ္တယ္ပန္းခ်ီ (Digital Art)
- ေခတ္ျပိဳင္ပန္းခ်ီ (Contemporary Art)
- ပါတိတ္ပန္းခ်ီ ( Art)
- (Graffiti Art)
- က်ဴဘစ္ဆင္ (Cubism)
- အိပ္က္စ္ပရက္ရွင္ဝါဒ (Expressionism)
- အင္ပရက္ရွင္ဝါဒ (Impressionism)
- ေမာ္ဒန္ (Modern Art)
- ပို႕စ္ေမာ္ဒန္ (Post Modern)
- သရုပ္မွန္ (Realism)
ျမန္မာပန္းခ်ီျဖစ္ေပၚတိုးတက္မႈ
ျမန္မာပန္းခ်ီ တြင္ ၾကည့္ပါ။
ပန္းတိမ္



ပန္းတိမ္သည္ အဖိုးတန္ေသာ ေရႊ၊ ေငြႏွင္႕ သတၱဳစသည္တို႕ျဖင္႕ လူတို႕၏ လက္၀တ္ရတနာ၊ အသံုးအေဆာင္ အမ်ိဳးမ်ိဳးတို႕ကို သီးသန္႕ျပဳလုပ္ျခင္း၊ ေက်ာက္မ်က္မ်ိဳးစံု တို႕ျဖင္႕ တြဲဖက္၍ ျပဳလုပ္ေသာ အတတ္ပညာျဖစ္သည္။

ပန္းေတာ့



ဂူ၊ ဘုရားမ်ား အ၀င္ေပါက္အေပၚရွိ မုခ္တကဲတြင္ အဂၤေတပညာျဖင့္ ပန္းခတ္၊ ပန္းလက္ ရုပ္ၾကြ၊ ရုပ္လုံးအမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ ပုံသ႑န္ သက္ရွိသက္မဲ့ အရုပ္မ်ား ျပဳလုပ္ပူေဇာ္ထားျခင္း ကုိ ပန္းေတာ့ပညာ ဟုေခၚသည္။ ဗိႆႏုိး၊ သေရေခတၱရာေခတ္ကပင္ ပန္းေတာ့လက္ရာ ပညာမ်ားကုိ ေတြ႕ ရွိႏုိင္ပါသည္။
 

ပန္းရံ


 
ပ်ဴေခတ္မတုိင္မီကပင္ ေပၚေပါက္ခဲ့ေသာ ပညာရပ္ျဖစ္သည္။ အေဆာက္အဦးမ်ား ေဆာက္ရာတြင္ အေျခခံျဖစ္ေသာ အုတ္မ်ားကုိ အဂၤေတျဖင့္ တြဲကပ္ေစေသာ ပညာရပ္ျဖစ္သည္။ ပန္းရန္ပညာမရွိပါက အုတ္အေဆာက္အဦးမ်ား ျဖစ္မလာႏုိင္ပါ။ ပုဂံဘုရားမ်ားကုိ ေလ့လာျခင္းျဖင့္ ျမန္မာတုိ႔၏ ပန္းရန္ပညာကုိ သိရွိႏုိင္ပါသည္။

သာသနာ့အလံ ျဖစ္ေပၚလာပံုအေၾကာင္း

သာသနာ့အလံ ျဖစ္ေပၚလာပံုအေၾကာင္း
 


 သာသနာ့အလံ တီထြင္သူ အမွန္

(၁၈၈၅) ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလ(၂၈)ရက္တြင္ (သီဟိုဠ္ကၽြန္း) သီရိလကၤာႏိုင္ငံတြင္ ကဆုန္လျပည့္ (ဗုဒၶေန႔)ကို ခမ္းနားႀကီးက်ယ္စြာ က်င္းပရန္ အထူးအစီအစဥ္ရွိ ေနသည့္ ဗုဒၶေန႔ အထိမ္းအမွတ္ပြဲေတာ္ႀကီးႏွင့္ အျခား ဘာသာေရးပြဲေတာ္မ်ားတြင္ပါ သာသနာ႔အလံေတာ္ကို အမွတ္တရ အျဖစ္လႊင့္ထူရန္ စဥ္းစားခဲ့ၾကသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ၿဖစ္ေသာ ကိုလံဘို ၿမိဳ႕သူၿမိဳ႕သားတို႕သည္ မိရိုးဖလာ ကိုးကြယ္မႈအထိမ္း
အမွတ္အျဖစ္ ဗုဒၶအလံေတာ္ တစ္ခုကို တီထြင္ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ ႀကိဳးပမ္းခဲ႔ၾက၏။

ထိုအလံေတာ္ကို (၁၈၈၅) ခုႏွစ္တြင္ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ္လည္း ဗုဒၶအလံေတာ္ကို ကမာၻအရပ္ရပ္က အသိအမွတ္ ျပဳလာၾကသည္မွာ ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ခန္႕မွ်သာ ရွိေပေသးသည္။ ကမာၻ႕ဗုဒၶသာသနာ့အလံေတာ္အျဖစ္ (၁၉၅၁) ခုႏွစ္သို႔ ေရာက္ေသာအခါမွသာ ကမာၻတစ္၀န္းလံုးတြင္ရွိေသာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ႏိုင္ငံမ်ားမွ လက္ခံလာျခင္းျဖစ္သည္။

တီထြင္သူ အစစ္
 
 (သာသနာ့အလံကို ကနဦး တီထြင္ေသာသူသည္ ဟင္နရီ စတီးလ္ အိုေကာ့ ( Henry Steele Olcott ) ဟု ထင္ေနၾကၿပီး အမွန္တကယ္မွာ စီ ပီ ဂုဏ၀ၯန ေခၚ ကာရုိလစ္ ပူဂ်သ ဂုဏ၀ၯန (Carollis Pujitha Gune Wardene) ျဖစ္သည္။)

ဟင္နရီစတီးအိုေကာ့ ( H.S. Olcott )
 
 ဟင္နရီစတီးအိုးေကာ့ သည္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသား အၿငိမ္းစားဗိုလ္မွဴးၾကီး တစ္ဦးျဖစ္သည္။ ေအာလ္ေကာ့ကို ၁၈၃၂ခုႏွစ္၊ ဩဂုတ္လ၂ရက္ေန႔တြင္ နယူးဂ်ာစီျပည္နယ္၊ Orange ျမိဳ.၌ ပရိုတင့္စတင့္ခရစ္ယန္ မိဘႏွစ္ပါးမွ ေမြးဖြားခဲ့သည္။ အသက္(၂၉) ႏွစ္တြင္ အေမရိကန္ျပည္တြင္းစစ္
အတြင္းတပ္မေတာ္သို႕၀င္ေရာက္အမႈထမ္းခဲ့ၿပီးဗိုလ္မွဴးၾကီးအျဖစ္အျငိမ္းစား ယူခဲ့သည္။
အေတြးအေခၚသမိုင္းႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္ မွာထင္ရွားသူ ျဖစ္ၿပီး သီအိုဆိုဖီပညာမ်ားကို ေလ့လာလိုက္စား၍ တစ္စတစ္စ ဗုဒၶ၀ါဒမ်ားကို လိုက္စားရင္းမွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တစ္ဦး ျဖစ္လာခဲ့သူပင္။

၁၈၆၁ခုႏွစ္ အေမရိကန္ ျပည္တြင္းစစ္တြင္ ေငြ၀ယ္ကၽြန္စနစ္ကို တိုက္ဖ်က္လိုေသာ တပ္မေတာ္မွ ပါ၀င္တိုက္ခိုက္ခဲ့သည္။ ေအာလ္ေကာ့ သီရိလကၤာႏိုင္ငံတြင္ ေရာက္ရိွေနစဥ္အခ်ိန္က ဗုဒၶဘာသာႏွင့္ ခရစ္ယန္ဘာသာတို. စကားရည္လုပြဲႀကီး က်င္းပေနသည့္အခ်ိန္ ျဖစ္သည္။ ဗုဒၶဘာသာဘက္မွ အရွင္ဂုဏာနႏၵဆရာေတာ္ႏွင့္ ခရစ္ယန္ဘက္မွ ဓမၼဆရာ မ်ား ၁၈၇၃ခုႏွစ္တြင္ ပနာဒူရျမိဳ.၌ ယွဥ္ၿပိဳင္ျခင္းျဖစ္သည္။ အကဲျဖတ္မွတ္တမ္းမ်ားအရ အရွင္ဂုဏနႏၵက အကိုးအကား ခိုင္လံုၿပီး အရည္အေသြးသာေၾကာင္း သိရသည္။ ဤပြဲ ျဖစ္ပြားၿပီးေနာက္ ဗိုလ္မွႈးႀကီးေအာလ္ေကာ့သည္ သီရိလကၤာ၊ ေဂါေလ (Galle) ၌ တရား၀င္ ဗုဒၶဘာသာအျဖစ္ ေၾကျငာခဲ့သည္။ ၁၈၉၁ခုႏွစ္တြင္မႏၱေလးသို.လာေရာက္ၿပီး
သံဃာေတာ္မ်ားကို လာေရာက္ဖူးေျမာ္ ေသးသည္။

စီပီဂုဏ၀ၯန(C.P. Gune Wardene)
 
 စီပီဂုဏ၀ၯန သည္ ၁၈၅၄-ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္၀ါရီလ (၁၆)ရက္ေန႔တြင္ ဖြားျမင္သူျဖစ္သည္။ ထိုအခ်ိန္ကာလက သီဟိုဠ္တြင္ ခရစ္ယာန္သာသနာ လႊမ္းမိုးေနခ်ိန္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဗုဒၶဘာသာ ျပန္လည္ထြန္းကားေရး ႏွင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႔ ဆံုး႐ႈံးေနေသာ အခြင့္အေရးမ်ား ျပန္ရေရးအတြက္ “ဗုဒၶသာသနာ ကာကြယ္ေရး ေကာ္မတီ” ကို ၁၈၈၄-ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီ(၂၇)ရက္ေန႔ တြင္ ထူေထာင္ခဲ့သည္။ ထိုအသင္းတြင္ ဟင္နရီစတီး
အိုးေကာ့ က စီပီဂုဏ၀ၯန ကို အက်ဳိးေတာ္ေဆာင္ အျဖစ္ ခန္႔အပ္သည္။ စီပီဂုဏ၀ၯန သည္ ဗုဒၶသာသနာ ျပန္လည္ထြန္းကားေရးအတြက္ ႏွစ္ေပါင္း (၄၀)ခန္႔အင္တိုက္အားတိုက္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေလသည္။

စီပီဂုဏ၀ၯန က “ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္မ်ား အတြက္ ၾကက္ေျခနီ အထိမ္းအမွတ္ ရွိသကဲ့သို႔ ကမာၻ႔ဗုဒၶ သာသနာ၀င္ အားလံုး အသံုးၿပဳႏိုင္ရန္ အလံေတာ္ကို ဗုဒၶႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ ေရာင္ျခည္ေတာ္ ေျခာက္ပါး ပါေသာ အေရာင္တို႔ကို အသံုးျပဳရန္” အၾကံေပး တင္ျပခဲ႔သည္။ ၎ အၾကံေပး တင္ျပေသာ ဗုဒၶသာသနာ့ အလံကို ၁၈၈၅-ခုႏွစ္ ကဆုန္လျပည့္(ဗုဒၶေန႔)၌ တင္ရန္ ေကာ္မတီ၀င္ အားလံုးက လက္ခံခဲ႔ႀကသည္။ ၎အလံပံုစံကို သရသ၀ိ သႏၵေရသ ( Sarasavi Sandaresa ) စာေစာင္တြင္ အခ်ပ္ပိုထည့္၍ ၁၈၈၅-ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလ(၁၇)ရက္ တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ထုိစဥ္က အလံပံုစံ တီထြင္သူ၏ အမည္ကို မေဖာ္ျပခဲ့ေခ်။ သို႔ေသာ္ စီပီဂုဏ၀ၯန ကြယ္လြန္ၿပီးေနာက္ ႏွစ္ႏွစ္အၾကာ ၁၉၂၈-ခုႏွစ္၊ ေမလ(၁)ရက္ေန႔ထုတ္ သုဒနမိန စာေစာင္ႏွင့္ ကိုလံဘို ဗုဒၶသာသနာ သီအိုဆိုဖီ အသင္း ရာျပည့္စာေစာင္တြင္ ဗုဒၶသာသနာ့ အလံ တီထြင္ေရးဆြဲသူမွာ စီပီဂုဏ၀ၯန ျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ထို႔ျပင္ ဟင္နရီစတီးအိုးေကာ့ ကိုယ္တိုင္ကလည္း သူ၏မွတ္တမ္းေဟာင္း စာမ်က္ႏွာ( ၄၆၉ ) ၌ “ဗုဒၶသာသနာ့ အလံ တီထြင္ေရးဆြဲသူမွာ သူမဟုတ္ေၾကာင္း” ထုတ္ေဖာ္ ၀န္ခံထားခဲ႔သည္။ အလံလႊင္႔တင္ရာ (ဗုဒၶေန႔)တြင္ အိုးေကာ့မွာ အိႏၵိယႏိုင္ငံသို႔ ေရာက္ေနခဲ႔ၿပီး ၁၈၈၆-ခုႏွစ္၊ ဇန္န၀ါရီလ(၂၈)ရက္တြင္ သီဟိုဠ္သို႔ ျပန္လည္ေရာက္မွ သာသနာ့ အလံကို ဦးစြာ ျမင္ဖူးျခင္း ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ အလံမွာ အနည္းငယ္ ရွည္လ်ားေနသျဖင့္ အမ်ဳိးသား အလံမ်ားကဲ့သို႔ အခ်ဳိးအစားက်ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရန္ အၾကံေပးခဲ့သည္သာရွိ၏။

ျမန္မာႏိုင္ငံ ႏွင့္ သာသနာ့အလံ
 
 သာသနာ့အလံေတာ္ကို သီဟိုဠ္ ဂိုဏ္းခ်ဳပ္ ဆရာေတာ္ အရွင္သီရိ သုမဂၤလာေထရ္ သည္ ၁၉၅၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ သီဟိုဠ္ႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ဗုဒၶသာသနာ ကြန္ဂရက္ အဖြဲ႕ႀကီး၏ ဥကၠဌ ေဒါက္တာဂ်ီပီမာလာ
ေဆေထရ္ ၏ ဆႏၵအရ ကမာၻလံုးဆိုင္ရာ ဗုဒၶသာသနာ ကြန္ဂရက္ အစည္းအေ၀းႀကီးကို ဖိတ္ေခၚ၍ အစည္းအေ၀းျပဳလုပ္ ခဲ့သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ (၁၉၅၆) ခုႏွစ္ ဆဌသဂၤါယနာ တင္သည့္ေန႕မွစ၍ အထက္ပါ ကမာၻ႕ ဗုဒၶသာသနာ့အလံေတာ္ ကို သာသနာ့အလံေတာ္ၾကီး အျဖစ္ ေအာင္ျမင္စြာ
အတည္ျပဳလႊင့္ထူႏိုင္ခဲ့ေလသည္။ ၁၉၈၀ျပည့္ႏွစ္တြင္ က်င္းပသည့္ သာသနာေတာ္ သန္႕႐ွင္းတည္တံ့ျပန္႕ပြားေရး ဂိုဏ္းေပါင္းစံု သံဃအစည္းအေ၀းမွလည္း ဗုဒၶသာသနာ့ အလံေတာ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အညီအၫြတ္ဆံုးျဖတ္ၿပီး သံဃနာယက လက္စြဲက်မ္းတြင္ ျပ႒ာန္း ခဲ့သည္။

အလံေတာ္ အဓိပၸါယ္

သာသနာ့အလံေတာ္ႀကီးသည္ ျငိမ္းခ်မ္းသာယာျခင္း၊ သည္းခံျခင္း၊ စိတ္ထားျဖဴစင္ျခင္းတို႕၏ အထိမ္းအမွတ္ အၿဖစ္ သရုပ္ေဖာ္ထားၿပီး ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႕သည္ ဘုရားရွင္အားအထူးၾကည္ညိဳၾကသျဖင့္ ဘုရားရွင္၏ ေရာင္ျခည္ေတာ္ ေျခာက္သြယ္ ကြန္႔ျမဴးကာ တရားေတာ္မ်ား ေဟာၾကားေနေတာ္မူခဲ႔သည္ကို ရည္ညြန္းႀကၿခင္းၿဖစ္၏။ ထို႔ေၾကာင့္ ေရာင္ျခည္ေတာ္ ေျခာက္သြယ္ အေရာင္ကို အသံုးၿပဳရန္ ဆုံးၿဖတ္ခဲ႔ၿခင္း
ၿဖစ္ပါသည္။

အရြယ္အစား/အေရာင္
 
 • အႀကီး = အလ်ား - ၉ေပ x အနံ - ၅ေပ
• အလတ္ = အလ်ား - ၄ေပ ၆လက္မ x အနံ - ၂ေပ ၆လက္မ
• အလတ္ = အလ်ား - ၂ေပ ၃လက္မ x အနံ - ၁ေပ ၃လက္မ
• အေသး = အလ်ား - ၉လက္မ x အနံ - ၅လက္မ ဟူ၍ ေလးမ်ဳိး သတ္မွတ္ထားသည္။

ေရာင္ျခည္ေတာ္ ေျခာက္သြယ္ သတ္မွတ္ျပ႒ာန္း ထားသည့္အတိုင္း အလံေတာ္တိုင္ဘက္မွ စတင္၍ သတ္မွတ္ရသည္ရွိေသာ္
1. နီလ = အျပာရင့္ေရာင္
2. ပီတ = အ၀ါရင့္ေရာင္
3. ေလာဟိတ = အနီေရာင္
4. ၾသဒါတ = အျဖဴေရာင္
5. မဥၨီ႒ = ပန္းႏုေရာင္္ ထိုအေရာင္(၅)မ်ဳိးကို ေဒါင္လိုက္ထားရွိၿပီးလွ်င္-
6. ပဘႆရ = ၿပိဳးၿပိဳးျပက္ျပက္ တစ္ခဲနက္ ထြက္ေနေသာ အေရာင္ အျဖစ္ အလံေတာ္၏ အစြန္အဖ်ား(အထက္)အေပၚဘက္မွ ေန၍ အျပာ၊ အ၀ါ၊ အနီ၊ အျဖဴ၊ ပန္းႏုေရာင္ တို႔ကိုပင္ အစဥ္အတိုင္း ေအာက္ဖက္သို႔ ထားရွိခ်ဳပ္လုပ္ရမည္။

အသံုးျပဳပံု
 
 ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ ႏိုင္ငံေတာ္သံဃ မဟာနာယက အဖြဲ႕သည္ အလံေတာ္ကို သံဃနာယက လက္စြဲ၊ အပိုဒ္(၅)၊ အခန္း(၂၉) ၌ သာသနာ့အလံေတာ္ အခန္း အပိုဒ္(၃၅၅)၌ အသံုးျပဳရမည့္ေန႕ရက္မ်ား သတ္မွတ္ထားသည္မွာ-
 
(က)အခါႀကီး ရက္ႀကီးမ်ား
 
 1. ကဆုန္လျပည့္ (ဗုဒၶေန႔)
2. နယုန္လျပည့္ (မဟာသမယေန႔)
3. ၀ါဆိုလျပည့္ (ဓမၼစၾကာေန႔)
4. ၀ါေခါင္လျပည့္ (ေမတၱာ အခါေတာ္ေန႔)
5. ေတာ္သလင္းလျပည့္ (ဂရုဓမၼ အခါေတာ္ေန႔)
6. သီတင္းကၽြတ္လျပည့္ (အဘိဓမၼာ အခါေတာ္ေန႔)
7. တန္ေဆာင္မုန္းလျပည့္ (သာမညဖလ အခါေတာ္ေန႔ )
8. တပို႔တြဲလျပည့္ (ၾသ၀ါဒ ပါတိေမာက္ အခါေတာ္ေန႔)

(ခ)ပြဲေတာ္ႏွင့္ အခမ္းအနားမ်ား
 
 1. ၀ါဆိုပြဲေတာ္ အခမ္းအနား
2. အဘိဓမၼာအခါေတာ္ေန႔
3. ကထိန္ပြဲေတာ္
4. ရဟန္းခံရွင္ျပဳပြဲ
5. ဆြမ္းႀကီးေလာင္းလွဴပြဲ
6. စာျပန္ပြဲ ႏွင့္ ဘြဲ႕ႏွင္းသဘင္
7. နိကာယစာေမးပြဲ၊ တိပိဋကစာေမးပြဲႏွင့္ ပူေဇာ္ပြဲ
8. ခြင့္ျပဳခ်က္ရ႐ိွၿပီးသည့္ တရားပြဲမ်ား
9. ဘုရားထီးတင္ပြဲ
10. ဗုဒၶပူဇနိယပြဲေတာ္
11. အသံမစဲ ပ႒ာန္းရြတ္ဖတ္ ပူေဇာ္ပြဲ
12. သံဃာ့အစည္းအေ၀း
13. သံဃ၀ိနိစၦယအဖြဲ႕ စစ္ေဆး ဆံုးျဖတ္ရာဌာန
14. ဘာသာေရး၊ သာသနာေရးႏွင့္ စပ္ဆိုင္ေသာ သင္တန္းမ်ားတို႔ တြင္ အသုံးၿပဳနိုင္သည္။

(ဂ)လႊင့္ထူ အသံုးျပဳနည္း
အပိုဒ္(၃၅၈) အထိမ္းအမွတ္အလံအားလံုး၏ အလယ္တြင္ ျဖစ္ေစရမည္။ လက္ယာအစြန္းမွ အေရာင္ငါးမ်ိဳး ေရာယွက္ေရာင္တြင္ အျပာရင့္ေရာင္သည္ အေပၚတြင္လက်္ာဘက္႐ိွေနေစရမည္။ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တြင္ စိုက္ထူပါက ကားႀကီးမ်ား၏ အမိုးအေ႐ွ႕ပိုင္းတြင္ ျဖစ္ရမည္။ ကားငယ္မ်ားတြင္ လက္ယာဘက္ အေ႐ွ႕ပိုင္းတြင္ ျဖစ္ရမည္။ သံဃာမ်ားကို ႀကိဳဆိုသည့္အခါ သံဃာပါလာသည့္အခါတြင္သာ တပ္ဆင္ရမည္ဟူ၍ ေဖာ္ျပ ထားသကဲ့သို႕၊

(ဃ)ေရွာင္ၾကဥ္ရမည့္အခ်က္မ်ား၊ အပိုဒ္(၃၉၅)

  1. ရဟန္းသံဃာပါသည္ျဖစ္ေစ၊ မပါသည္ျဖစ္ေစ မည္သည့္ဘုရားဖူးယာဥ္တြင္မွ မသံုးစြဲရ။
2. လမ္းေဘး၊ လမ္းခြ၊ ယာဥ္ဆိပ္၊ သေဘၤာဆိပ္မ်ားတြင္ မသံုးရ။

စူးရွေသာ စိတ္ကူးဥာဏ္ ရွိခဲ႔ေသာ စီ ပီ ဂုဏ၀ၯန( ေခၚ )ကာရုိလစ္ ပူဂ်သ ဂုဏ၀ၯန (Carollis Pujitha Gune Wardene) အား ဗုဒၶဘာသာ၀င္အားလုံးတို႔၏ ကိုယ္စား ေလးစားသမွဳ႕ ၿပဳအပ္ပါသည္။
 


အရွင္စေႏၵာဘာသ(ေရႊဘို)ေရးသားေသာ ' သာသနာ့အလံေတာ္ 'စာအုပ္



အရွင္သုနႏၵာလကၤာရေရးသားခ်က္အားျပန္လည္မွ်ေ၀ပါသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံအေၾကာင္းသိေကာင္းစရာ

ျမန္မာႏိုင္ငံအေၾကာင္းသိေကာင္းစရာ

ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ကိုယခင္က ဗမာ လုိ႔ ကမၻာမွာလူသိမ်ားၾကပါသည္။ ေရွးအခါက အိႏၵိယတုိင္းရင္းသားတုိ႔သည္ ျမန္မာကုိ ျဗဟၼာ ဟုေခၚခဲ့ၾကသည္။ ျမန္မာဟု ေစာဆုံးေခၚေသာ အသုံးအႏွဳန္းကုိ ပုဂံေခတ္ ေတာင္ဂူနီ ေက်ာက္စာ၌ ေရးထုိးထားသည္။ ဗမာကုိ ၁၅ ရာစု ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ ကုန္သြယ္ရန္ ေရာက္ရွိလာေသာ ေပၚတူဂီ တို႕ မွ Burma ဟု စေခၚရာမွ ဗမာျဖစ္လာသည္။ ကုိလုိနီေခတ္ တေခတ္လုံးတြင္ အဂၤလိပ္တုိ႔က Burma ဗမာ လုိ႔ေခၚခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္မွ စ၍ ျမန္မာ Myanmar ဟု ျပန္လည္ ေျပာင္းလဲခဲ့သည္။

တည္ေနရာ

ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ အိႏၵိယသမုဒၵရာႏွင့္ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာအၾကား အာရွတုိက္၏အေရွ ႔ေတာင္ ပုိင္းရွိ အင္ဒုိခ်ဳိင္းနားကြၽန္းဆြယ္တြင္ တည္ရိွသည္။ အေရွ ႔ေျမာက္ဘက္တြင္ တရုပ္ျပည္သူ႔ သမၼတႏုိင္ငံ (၁၃၈၄ မုိင္)၊ အေရွ ႔ဘက္တြင္ လာအုိႏုိင္ငံ (၁၄၆ မုိင္)၊ အေရွ ႔ေတာင္ဘက္တြင္ ထုိင္းႏုိင္ငံ(၁၃၀၄ မုိင္) ၊ အေနာက္ဘက္တြင္ ဘဂၤလာေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံ (၁၆၉ မုိင္)ႏွင့္ အေနာက္ေျမာက္ဘက္တြင္ အိႏၵိယႏုိင္ငံ (၉၀၃ မုိင္)တုိ႔ႏွင့္ နယ္နမိတ္ ထိစပ္ေနသည္။

အက်ယ္အ၀န္း

ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ စတုရန္းမုိင္ေပါင္း ၂၆၂၀၀၀ (၆၇၈ ၅၀၀ စတုရန္းကီလုိမီတာ က်ယ္၀န္းသည္။ အေရွ ႔ေတာင္အာရွတြင္ အၾကီးဆုံးႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ ကမၻာ့အၾကီးဆုံး ႏုိင္ငံမ်ားထဲတြင္ အမွတ္စဥ္ ၄၀ ေျမာက္ အၾကီးဆုံးျဖစ္သည္။ အဓိကေတာင္တန္းၾကီး ၃ ခုရွိသည္ ပဲခူးရုိမေတာင္တန္း၊ ရခုိင္ရုိးမေတာင္တန္းႏွင့္ ရုမ္းေတာင္တန္းတုိ႔ျဖစ္ သည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ျမစ္ေခ်ာင္းအင္းအုိင္မ်ားေပၚမ်ားသည္ ထုိထဲမွ အထင္ကရျမစ္ၾကီးမ်ားမွာ ဧရာ၀တီျမစ္၊ ခ်င္းတြင္ျမစ္ႏွင့္ စစ္ေတာင္းျမစ္ႏွင့္ သံလြင္ျမစ္တုိ႔ျဖစ္သည္။


အျမင့္ဆုံးေတာင္

 

 ျမန္မာႏုိင္ငံ ေျမာက္ပုိင္း ကခ်င္ျပည္နယ္ရွိ ခါကာဘုိရာဇီေတာင္သည္ အျမင့္ ၅၈၈၁ မီတာ (ေပ ၁၉၂၉၀) ခန္႔ ျမင့္မားသည္။

အရွည္ဆုံးျမစ္



ဧရာ၀တီျမစ္သည္ မုိင္းေပါင္း ၁၃၅၀ (၂၁၇၀ ကီလုိမီတာ) ရွည္လ်ားသည္။
 
လြတ္လပ္ေရးေန႔

ဇႏၷ၀ါရီလ ၄ ရက္၊ ေ၉၄၈ ခုႏွစ္ နံနက္ ၄း၂၀ အခ်ိန္တြင္ ျဗိတိသွ်ကုိလုိနီလက္ေအာက္မွ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့သည္။

ရာသီဥတု

ေႏြ၊ မုိး၊ ေဆာင္ ဟူ၍ သုံးမ်ိဳးရွိပါသည္။

ေႏြရာသီ - ေဖေဖၚ၀ါရီ မွ ေမလကုန္အထိျဖစ္သည္။

မုိးရာသီ - ဇြန္လမွ စက္တင္ဘာလကုန္အထိ ျဖစ္သည္။

ေဆာင္းရာသီ - ေအာက္တုိဘာလမွ ဇႏၷ၀ါရီလကုန္အထိျဖစ္သည္။

ကုိးကြယ္မႈ

ေထရ၀ါဒ ဗုဒၵဘာသာႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ အျခားဘာသာမ်ားကုိ ကုိးကြယ္သူမ်ားလည္း ေနထုိင္သည္။ ဗုဒၵဘာသာ ၈၉ %၊ ခရစ္ယန္ဘာသာ ၄ %၊ မူဆလင္ဘာသာ ၄ % နွင့္ အျခား ကုိးကြယ္သည့္ဘာသာ၀င္ ၃ % ရွိသည္။( ၂၀၀၆ ခုႏွစ္စာရင္းျဖစ္သည္။)

ျပည္ေထာင္စု သမၼတ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္အလံ

ရည္ညႊန္းခ်က္

  ျပည္ေထာင္စု သမၼတ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္အလံ သည္ သံုးေရာင္ျခယ္အလံျဖစ္သည္။ (အ၀ါ၊ အစိမ္း၊ အနီ)
  - အ၀ါေရာင္သည္ ဘာသာ၊သာသနာႏွင့္ပညာတို႔ တိုးတက္ျခင္းကို လည္းေကာင္း
  - အစိမ္းေရာင္သည္ စပါးဆန္ေရ၊ကၽြဲႏြား အေထြေထြေပါမ်ားျခင္းကို လည္းေကာင္း
  - အနီေရာင္သည္ ျမင္သူအသဲတြင္ ရဲစိတ္ရဲမာန္ ထက္သန္ေစျခင္းကို လည္းေကာင္း
  အသီးသီးကိုယ္စားျပဳကာ အလံ၏အလယ္ဗဟိုရွိ ၾကယ္ျဖဴႀကီးမွာ တစ္စည္းတစ္လံုးတည္းရွိေသာ ျပည္ေထာင္စုႀကီးကို ကိုယ္စားျပဳပါသည္။



ႏုိင္ငံေတာ္သီခ်င္း

ကမၻာမေၾက သီခ်င္းျဖစ္သည္။ ၀ုိင္အမ္ဘီဆရာတင္ ေရးစပ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ရုံးသုံးစာ

အဓိကျမန္မာစာကုိသုံးသည္။ႏုိင္ငံျခားဘာသာစကားအတြက္ အဂၤလိပ္စာကုိ အသုံးျပဳသည္။

ေငြေၾကး

က်ပ္ေငြကုိ အသုံးျပဳသည္။ ၁ က်ပ္တြင္ ျပား ၁၀၀ ပါရွိသည္။ ယေန႔ အျမင့္ဆုံး ေငြစကၠဴမွာ က်ပ္ ၁၀၀၀၀ တန္ ျဖစ္သည္။က်ပ္ ၅၀၀၀၊၁၀၀၀၊၅၀၀၊၂၀၀၊၁၀၀ ႏွင္႔ ၅၀ တန္မ်ားကိုအသံုးျပဳၾကပါသည္။

စံေတာ္ခ်ိန္

ကမၻာ့စံေတာ္ခ်ိန္ႏွင့္ (+ ၆.၃၀) နာရီကြားသည္။

ႏုိင္ငံတကာ Code

ႏုိင္ငံတကာ Code မွာ ၉၅ (95) ျဖစ္သည္။

ကမၻာ့အသင္း၀င္

၁၉၄၈ ခုႏွစ္ ဧျပီလ တြင္ ၅၈ ႏုိင္ငံေျမာက္ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ အဖြဲ ႔၀င္ႏုိင္ငံ ျဖစ္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္တြင္ အာဆီယံအဖြဲ ႔၀င္ ႏုိင္ငံျဖစ္လာသည္။


ျမန္မာ့ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္းမ်ား အေၾကာင္း

၁။ကခ်င္ျပည္နယ္
၂။ကယားျပည္နယ္
၃။ကရင္ျပည္နယ္
၄။ခ်င္းျပည္နယ္
၅။မြန္ျပည္နယ္
၆။ရခိုင္ျပည္နယ္
၇။ရွမ္းျပည္နယ္
၈။ရန္္ကုန္တိုင္း
၉။မႏ ၱေလးတိုင္း
၁၀။ပဲခူးတိုင္း
၁၁။စစ္ကိုင္းတိုင္း
၁၂။ဧရာ၀တီတိုင္း
၁၃။မေကြးတိုင္း
၁၄။တနသာၤရီတိုင္း


ျမန္မာ့တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ား အေၾကာင္း

ကခ်င္


ကခ်င္ - တရုမ္း - ဒေလာင္ - ဂ်ိမ္းေဖာလူမ်ိဳး(သိန္းေပၚ၊ ဂ်င္းေဖာ) - ေလာ္ေ၀ၚ(မ႐ူလူမ်ိဳး) -ရဝမ္လူမ်ိဳး- လာခ်ိဒ္- လီဆူလူမ်ိဳး- ဇိုင္၀ါး- ေဂၚရစ္ - ခါ႔ခူးလူမ်ိဳး - ဒုရင္ - လရွီလူမ်ိဳး - အဇီး ကယား



Image Upload
 
ကယား(သို႔)ကယန္း - ဇယိန္လူမ်ိဳး - ပေဒါင္လူမ်ိဳး - ေဂခို - ေဂဘား - ပရဲလူမ်ိဳး - မႏူမေနာ္ - ယင္းတလဲ - ယင္းေဗာ္လူမ်ိဳး

ကရင္


 
ကရင္ - ကရင္ျဖဴ - ပေလကီး (ပေလခ်ီ) - မြန္ကရင္ - စေကာကရင္ - တေလွပြာ - ပကူး - ဘြဲ - ေမာေနပြား - မိုးပြ - ပိုးကရင္

ခ်င္း


 
ခ်င္း - ကသည္း - မယ္တိုင္ (ကသဲ) - ဆလိုင္း - ကလင္ေကာ (လူေရွ) - ခမီ - ေအာဝခမီ - ေခါႏိုး - ေခါင္စို - ေခါင္ဆိုင္ခ်င္း - ခြာဆင္းမ္ - ခြန္လီ (ဆင္မ္) - ဂန္တဲ့ (လင္တဲ) - ေဂြးတဲ - ငြန္း - ဆီစာန္ - ဆင္တန္ - ဆိုင္းဇန္ - အရွိုခ်င္း - -ခ်ိဳး - ခမီ - လိုင္မီး - - ဇိုမီး - မီဇိုး - ဇာေဟာင္ - ဆိုင္းတန္လူမ်ိဳး - ဇိုေဖ - ဇို - ဇန္ညွပ္ - တေပါင္ - တီးတိန္ (တဲဒင္မ္) - ေတဇန္ - တိုင္ခ်ြန္း - တာ့ဒိုး - ေတာရ္ - ဒင္မ္ - ဒိုင္လူမ်ိဳး - နာဂ - တိုင္ခ်ြန္း - မာရင္ - ပနမ္း - Magun - မတူ - မီရမ္ (မရာ) - မီအဲ - မကန္း - လူရလူမ်ိဳး၊လူရွိုင္း (လူေရွ) - ေလးျမို - လ်င္းတု - ေလာက္ထူ - လိုင္ - လိုင္ဇို - ပါကင္းမ္ - ဟြာလ္ငို - အနူး - အနန္ - အူပူ (မရို) - လ်င္းတု - အရွိုခ်င္း - ေရာင္ထု

ဗမာ



 ဗမာ - ထားဝယ္ - ျမိတ္ - ေယာ - ရဘိန္း - ကတူး - ကနန္း - ဆလုံလူမ်ိဳး - ဖြန္း (ဖုန္း) မြန္


 
မြန္ လူမ်ဳိး ရခိုင္


 
ရခိုင္ - ကမန္ - ခါမီ - ဒိုင္းနက္ - ျမိဳ - သက္ ရွမ္း


 
ရွမ္း - ဓေနာလူမ်ိဳး - ဓနုလူမ်ိဳး - အိုက္ဆြယ္ - အင္ - ဂုံလူမ်ိဳး(ခြန္) - အင္းသား - ေကာ္ (အခါအိေကာ) - ခန္တီးရွမ္း - ခမူ - ကိုးကန့္ - ကြီ - လားဟူ - မိုင္းသာ - ေျမာင္ဇီး - ေမာရွမ္း - ပေလာင္ - ပေလး - ပအို၀္း(ေတာင္သူ) - ဖ်င္ - ရွမ္းကေလး - ရွမ္းျကီး - မံုလူမ်ိဳး - တိုင္းလြယ္ - တိုင္းလ်မ္ - တိုင္းလုံ - တိုင္းေလ့ - ေတာင္ရိုး - ဝ - ေယာင္ - ယင္က်ား - ယင္းနက္လူမ်ိဳး - ယြန္း


ျမန္မာအႏုပညာပန္း ၁၀ မ်ိဳး


၁။ ပန္းပဲ

 
၂။ ပန္းထိမ္


 
၃။ ပန္းတဥ္း



၄။ ပန္းေတာ့



၅။ ပန္းတေမာ့

 
 
၆။ ပန္းရံ


 
၇။ ပန္းပု


 
၈။ ပန္းပြတ္


 
၉။ ပန္းခ်ီ


 
၁၀။ ပန္းယြန္း

 


 
                                        ၁၂ လရာသီမ်ား
 
၁။ တန္းခူးလ သႀကၤန္ပြဲ




တန္ခူးမည္မွတ္၊ ဖက္ဆြတ္ေရတိုး၊ သႀကၤန္မိုး ။      ။ တန္ခူးလတြင္ဖက္ဆြတ္ေရေခၚေသာ 
 ေရသည္ ဧရာ၀တီျမစ္မွာ တိုးျမဲ၊ သႀကၤန္မိုးေခၚေသာ မိုးသည္ ရြာျမဲဟုဆိုလိုသည္။

၂။ ကဆုန္လ ေညာင္ေရသြန္းပြဲ




 

တန္ခူး ေရကုန္၊ ကဆုန္ေရခန္း ။               ။ အခ်ိဳ႕ကန္မ်ား အိုင္မ်ားသည္ တန္ခူးလတြင္ ေရနည္းစျပဳလာၿပီး ကဆုန္လတြင္ ခန္းေျခာက္ေလ့ရွိသည္။ (တန္ခူး ေရကုန္၊ ကဆုန္ ေရစစ္ ဟူ၍လည္း အဆိုရွိသည္။    တန္ခူး ေရကုန္၊ ကဆုန္ ေရစစ္ ဆိုသည့္အတိုင္း ျမစ္ေရသည္ စစ္ေနေလသည္။ တန္ခူး ေရကုန္၊ ကဆုန္ေရခန္းဟူေသာ စကားႏွင့္အညီ ကၽြန္းလွရြာရွိေရတြင္းမ်ားသည္ ေႏြကာလ၌ ေရနည္းလာတတ္၏။ ငါးလႊတ္ပဲြလည္း က်င္းပၾကေလသည္။ တန္ခူး ေရကုန္၊  ကဆုန္ေရခန္းဟူေသာ စကားအတိုင္းပင္ ကဆုန္လ၌ ေရကန္ေရအိုင္မ်ား ခန္းေျခာက္ေနတတ္ေပသည္။

ကဆုန္အတြင္း၊ ေျမသင္းပ်ံ႕ပ်ံ႕၊ မိုးနံ႕နံ႕ ။          ။ ကဆုန္လတြင္မိုးသည္ ေျမေငြ႕ျပန္ေအာင္ မိုးရြာပံုေဆာ့ၿပီး  ေျမသင္းနံ႕ထြက္႐ံုေလာက္ ဖြဲဖြဲရြာသည္ ဟုဆိုလိုသည္။

၃။ နယုန္လ စာျပန္ပြဲ


 
 

ကဆုန္နယုန္ ေဆြ႕ေဆြ႕ခုန္ ။         ။ ကဆုန္လႏွင့္ နယုန္လ၌ ေဆြ႕ေဆြ႕ခုန္ေလာက္ေအာင္ ေနပူရွိန္ အလြန္ျပင္းလွသည္။ ေမလ၏ေနသည္ ခ်စ္ခ်စ္ေတာက္ပူေနသည္။ ကဆုန္၊ နယုန္ ေဆြ႕ေဆြ႕ခုန္ ဟူေသာ ျမန္မာ ဆို႐ိုးႏွင့္လည္း ညီလွသည္။ ေႏြဥတုတြင္ ပါ၀င္ေသာေၾကာင့္ ကဆုန္၊ နယုန္ ေဆြ႕ေဆြ႕ခုန္ဟု စာခ်ိဳးရသည့္ အထိ ေနအပူ ျပင္းလွေပသည္။

၀ါကဆုန္ ႏွမ္း နယုန္။     ။ ၀ါပင္ကို ကဆုန္လတြင္ စိုက္ပ်ိဳးရသည္။ ႏွမ္းပင္ကို နယုန္လတြင္ စိုက္ပ်ိဳးရသည္။
“ ၀ါစိုက္ၿခင္းသည္ ႏွမ္းစိုက္ၿခင္းကဲ႕သုိ႕ အခ်ိန္ကို လု၍ လုပ္ရေသာ စိုက္ပင္တစ္မ်ိဳး ၿဖစ္ရာ အခ်ိန္ရာသီ မလင့္ေစရန္ အထူးဂ႐ုျပဳရေသာ အပင္မ်ိဳးျဖစ္၏။ ထို႕ေၾကာင့္ ၀ါ၊ ကဆုန္၊ ႏွမ္းနယုန္ဟု ေရွးသူေဟာင္းတို႕ ဆို႐ိုး ျပဳခဲ့ၾကေလသည္။

နယုန္မိုးေသး ျမက္သားေမြး ။        ။ နယုန္လတြင္း မိုးေပါက္ငယ္ငယ္ ရြာတတ္သျဖင့္ ျမက္ပင္ကေလးမ်ား   ေပါက္ဖြားၾကဆဲ ဟုဆိုလိုသည္။ နယုန္မိုးေသး ျမက္သားေမြး ဆိုေသာ စကားအတိုင္း တိမ္လိပ္တိမ္ခဲမ်ားမွ မိုးေသး မိုးဖြဲ ကေလးမ်ား တစ္ၿပိဳက္ႏွစ္ၿပိဳက္ က်လ်က္ ျမက္ခင္း စိမ္းလဲ့လဲ့ ကေလးမ်ား ျမင္ရစျပဳလွ်င္ပင္။

၄။ ၀ါဆိုလ ရွင္ျပဳရဟန္းခံပြဲ





 ၀ါဆိုလေျပာင္း၊ မိေက်ာင္းေဖြးေဖြး၊ မိုးေအးေအး ။               ။ ၀ါဆိုလသို႕ ေရာက္ေသာအခါ မိေက်ာင္းပန္း ျဖဴျဖဴေဖြးေဖြး တို႕လည္း ပြင့္ၾကသည္။ မိုးတစိမ့္စိမ့္ ရြာသျဖင့္ ရာသီဥတုမွာလည္း ေအးသည္။ ( ၀ါဆိုတစ္ေၾကာင္း မိေက်ာင္းေဖြးေဖြး မိုးေအးေအး ဟူ၍လည္း အဆိုရွိသည္။)
၀ါဆိုလတြင္ မိေက်ာင္းပြင့္ အားႀကီးျဖဴးေအာင္ ပြင့္သည္။ မိုးရြာ၍ ရာသီအပူကင္းသည္ ဟုဆိုလိုသည္။

၅။ ၀ါေခါင္လ စာေရးတံမဲပြဲ




 

၀ါဆို၀ါေခါင္ ေရေဖာင္ေဖာင္  ။      ။ ၀ါဆိုလႏွင္ ့၀ါေခါင္လတြင္ မိုးေကာင္းစြာ ရြာေလ့ရွိ၍  ျမစ္၊ ေခ်ာင္း၊ အင္း၊ အိုင္တို႕တြင္ ေရျပည့္ ေနတတ္သည္။  ၀ါဆိုငယ္မွ ၀ါေခါင္၊ ေရေဖာင္ေဖာင္ႏွင့္။ အားရပါးရ ရြာခ်လိုက္ေသာ မိုးသားမိုးေရမ်ား ေခ်ာင္းျပည့္ကန္ျပည့္ လွ်ံျပည့္လာေသာ ၀ါဆို၀ါေခါင္ ေရေဖာင္ေဖာင္ အခ်ိန္သို႕ေရာက္ခဲ့ေသာအခါ ဟု ဤလကို စာဆိုဖြဲ႕ကာ သေကၤတ ျပဳၾကသည္။

၀ါေခါင္တစ္ေၾကာင္း၊ ထေနာင္းေၾကာင္က်စ္၊ ဆူးရစ္ပြင့္ခါ၊ မိုးမရြာ၊ ရြာပါေသာ္လည္း၊ မိုးမသည္း ။         ။ 

၀ါေခါင္လတြင္ အညာေဒသ၌  ထေနာင္းပင္၊ ေၾကာင္က်စ္ပင္၊ ဆူးရစ္ပင္တို႕ပြင့္ၾကသည္။ မိုးမွာမူမရြာတတ္၊ ရြာပါလွ်င္လည္း မိုးမသည္းတတ္။ ၀ါေခါင္တစ္ေၾကာင္း၊ ထေနာင္းေၾကာင္က်စ္၊ ဆူးရစ္ပြင့္ခါ၊ မိုးမရြာ ၊ ရြာပါေသာ္လည္း မိုးမသည္း။ ၀ါေခါင္တစ္ေၾကာင္း၊ ထေနာင္းေၾကာင္က်စ္၊ ဆူးရစ္ပြင့္ခါ၊ မိုးမရြာ၊ရြာပါေသာ္လည္း မိုးမသည္း။             ။ ၀ါေခါင္လ ထေနာင္းပင္၊ ေၾကာင္က်စ္ပင္၊ ဆူးရစ္ပင္စေသာ သစ္ပင္မ်ားပြင့္သည့္အခါ မိုးအနည္းငယ္သာ ရြာသည္ဆိုလိုသည္။

၀ါေခါင္ မိုးစိပ္ ထြန္တံုးပိတ္ ။      ။မိုးစိပ္စိပ္ရြာသည့္၀ါေခါင္လသည္လယ္သမားမ်ားအတြက္ ထြန္ယက္စိုက္ပ်ိဳးေသာလုပ္ငန္း ၿပီးဆံုး၍ ထြန္တံုးပိတ္ခ်ိန္ ၀ါေခါင္ မိုးပိတ္ ထြန္တံုးပိတ္ ဆိုသလို မိုးျဖဴကေလးဖြဲဖြဲဟာ စဲတယ္လို႕မွ မရွိဘဲ အခုလို မိုးရြာတုန္း ထြန္တံုးပိတ္ဖို႕ အလုပ္ကေလးကလည္းအားေနၾကေတာ့ တစ္ရြာလံုးလိုလို မိုးေအးေအးနဲ႕ ေကြးေနၾကတဲ့အခါ ဟုလည္း ဆိုလိုသည္။

၆။ ေတာ္သလင္းလ ေလွျပိဳင္ပြဲ



 

ေတာ္သလင္းညိဳ၊ စားဖိုသည္ဆင္းရဲ၊ မိုးမစဲ ။       ။ ေတာ္သလင္းလတြင္ ရြာသြန္းေသာမိုးသည္ မရပ္မစဲရွိတတ္ရာ စားဖိုသည္မ်ား ဒုကၡႀကံဳရသည္။

ေတာ္သလင္းေနပုစြန္ေသ ။ ။     ေတာ္သလင္းလသည္ မိုးကာလပင္ျဖစ္ေသာ္လည္း ေန႕အခ်ိန္၌ ေနပူရွိန္မွာမူ ပုစြန္ေသေလာက္ေအာင္ ပူျပင္းလွသည္။

ေတာ္သလင္းမိုး ကန္သင္းက်ိဳး ။    ။ ေတာ္သလင္းလတြင္ ရြာေသာ မိုးသည္ လယ္ကန္သင္းမ်ား က်ိဳးေအာင္ သဲသဲမဲမဲရြာတတ္သည္။ ေတာ္သလင္း မိုးရြာခဲ့ေသာ္ ေတာ္သလင္းမိုး ကန္သင္းက်ိဳးဟူေသာ ဆို႐ိုးစကားကဲ့သို႕ လယ္ကန္သင္းမ်ား က်ိဳးေအာင္ မျပတ္မစဲ တသဲသဲ ရြာေနတတ္သည္။  တစ္ခါတစ္ရံ မိုးႀကီး တတ္ေသးသည့္ အတြက္ ေတာ္သလင္းမိုး ကန္သင္းက်ိဳးဟု ဆို႐ိုးရွိခဲ့ျပန္ေပသည္။

ေတာ္သလင္းျမစ္တြင္း သင္ျဖဴးခင္း။     ။ ေတာ္သလင္းလတြင္ လႈိင္းေလျငိမ္သက္သျဖင့္ ေရျပင္သည္ သင္ျဖဴးခင္းဘိသကဲ့သို႕ ျပန္႕ျပန္႕ျပဴးျပဴးရိွသည္။ ယမုန္သာထူးေတာ့တယ္၊ သင္ျဖဴးငယ္ ျမဴစင္၀ယ္၊  ေရသဘင္သာညီဖြဲ႕ ၊ ကန္ရာသီ ႀကိမ္ဆဲေပမို႕ ၊ ခါပြဲေတာ္၊ ။ ေရစီးအဟုန္မညံ့မျပင္း ျမစ္တြင္းသာေသာေၾကာင့္ သစ္ေဖာင္ ၊ ၀ါးေဖာင္အမ်ား စုန္ဆင္းသည္၊ ေတာ္သလင္းကို ျမစ္တြင္း သင္ျဖဴခင္းဟု ေရွးသူေဟာင္းတို႕ဆို႐ိုးရွိသည္။

၇။ သီတင္းကၽြတ္လ မီးထြန္းပြဲ





 သီတင္းကၽြတ္တြင္ ၊ ပလႅင္ေဆးမိုး ၊ ရြာသြန္ၿဖိဳး ။     ။ သီတင္းကၽြတ္လတြင္ မိုးသည္ သင္ပုတ္ပလႅင္ (ဘုရား ဆြမ္းေတာ္စြန္႕ရာ အုတ္ခံု) သန္႕စင္သြား ေလာက္ေအာင္ရြာသည္။

၈။ တန္ေဆာင္မုန္းလ ကထိန္ပြဲ





 

တန္ေဆာင္မုန္းတြင္း၊ ဆီးႏွင္းတစ္ၿပိဳက္၊ မိုးတစ္လိုက္ ။         ။ တန္ေဆာင္မုန္းလတြင္ ဆီးႏွင္းက်လိုက္၊ မိုးရြာလိုက္ျဖစ္တတ္သည္။ 

တန္ေဆာင္မုန္းမိုး၊ ကန္က်ိဳးေအာင္ရြာ ။      ။ အညာရပ္၌ တန္ေဆာင္မုန္းလတြင္ မိုးသည္ ကန္မ်ားက်ိဳးေပါက္ေလာက္ေအာင္ သဲသဲမဲမဲ ရြာတတ္သည္။

တန္ေဆာင္မုန္းမိုးေစြ ကၽြဲအိုႏြားအိုေသ ။             ။ အညာရပ္၌ တန္ေဆာင္မုန္းလတြင္ မိုးဆက္တိုက္ရြာသြန္းပါက ကၽြဲအိုႏြားအိုမ်ားေသၾကသည္။
တန္ေဆာင္မုန္းမိုးေစြ ကၽြဲအိုႏြားအိုေသ ဟူေသာ စကားကဲ့သို႕ မိုးေစြေနတတ္သည္။

တန္ေဆာင္မုန္း၊ ေသာင္ကတံုးေခ်ာင္ခြာ၊ မအိပ္ရာ ။          ။ တန္ေဆာင္မုန္းလတြင္ တစ္ခါတစ္ရံ မိုးသက္မုန္တိုင္းက်တတ္သျဖင့္ ေသာင္ကတံုး၌ ေလွမရပ္နားဆိုက္ကပ္မည္ဆိုပါက အတြင္းက်ေသာ၊ အကာအကြယ္ေကာင္းေသာ ေနရာ၌ ဆိုက္ကပ္ရပ္နားအိပ္စက္ရာသည္။ တန္ေဆာင္မုန္းလတြင္ အကာအကြယ္မရွိေသာ ေသာင္ကတံုးမ်ား၌ ေလွဆိုက္ကပ္အိပ္မိ၍ မုန္တိုင္းဒဏ္ေၾကာင့္ ဒုကၡေရာက္ရန္၊ တန္ေဆာင္မုန္း၊ ေသာင္ကတံုးေခ်ာင္ခြာ၊ မအိပ္ရာ ဟူေသာ ကဗ်ာလကၤာျဖင့္ ေလွသမားအခ်င္းခ်င္းသတိေပးခဲ့ေလသည္။

မီးပန္းပြင့္တုန္းတန္ေဆာင္မုန္း ။      ။ တန္ေဆာင္မုန္းလသည္ မီးထြန္းပြဲေတာ္က်င္းပေသာကာလ ျဖစ္သည္။ မီးပန္းပြင့္တုန္း၊ တန္ေဆာင္မုန္း၌၊ မအုန္း၀ႆ၊ မက်ႏွင္းျမဴ၊ မီးပန္းပြင့္တုန္း၊ တန္ေဆာင္မုန္း၊ ထစ္အုန္းမိုးမဖြဲ၊

၉။ နတ္ေတာ္လ စာဆိုပြဲ



နတ္ေတာ္ေရာက္ျငား၊ မိုးသားမျငိမ္၊ ဆင္ရာတိမ္ ။             ။ နတ္ေတာ္လသို႕ ေရာက္လွ်င္ ဆင္ေျခရာေပ်ာက္႐ံု ရြာေသာ ဆင္ရာတိမ္မိုးဟူေသာ ရာသီမိုးရြာသည္။          
နတ္ေတာ္ေရာက္ျငား၊ မိုးသားမျငိမ္၊ ဆင္ရာတိမ္၊ နတ္အိမ္ေျမွာက္ခ်ီး၊ မုန္႕ဓားလွီး ။          ။ 
နတ္ေတာ္လခါ ဆင္ေျခရာ၊ ျမင္းေျခရာ တိမ္ျမဳပ္ေအာင္မိုးရြာေသာေၾကာင့္ အဖ်ားအနာ မ်ား၍ နတ္မ်ားကိုေသာ္မွ ဆီေၾကာ္မုန္႕မ်ားအစား ဓားလွီးမုန္႕ႏွင့္ တင္ရသည္ဆိုလိုသည္။

၁၀။ ျပာသိုလ ျမင္းခင္းသဘင္ပြဲ




 

ျပာသိုခ်မ္းျပင္း၊ ဆီးႏွင္းေရာယွက္၊ ႏွမ္းပံုဖ်က္။ ။ အလြန္ခ်မ္းေအးလွသည့္ ျပာသိုလတြင္ ဆီးႏွင္းႏွင့္ ေရာေထြးရြာသြန္းတတ္သည့္ မိုးသည္ စုပံုထားေသာ ႏွမ္းမ်ားကို ပ်က္ဆီးေစတတ္သည္။  (ျပာသိုအတြင္း၊ မိုးညင္းညင္း၊ ဆီးႏွင္းေရာယွက္၊ ႏွမ္းေထာင္ပ်က္ ဟူ၍လည္း အဆိုရွိသည္။ ျပာသိုခ်မ္းျပင္း၊ ဆီးႏွင္းေရာယွက္ ႏွမ္းေထာင္ပ်က္။         ။ မိုးငယ္မိုးေသးႏွင့္ ေရာေႏွာ၍ ရြာေသာေၾကာင့္ ျပာသိုလအတြင္း 

ရိတ္သိမ္းစုပံုထားေသာ ႏွမ္းေထာင္မ်ား ပ်က္ေလ့ရွိသည္ကို ဆိုလိုသည္။

ျပာသိုတစ္ခ်က္ တလင္းဖ်က္  ။              ။ ျပာသိုလ၌ ရြာေသာမိုးသည္ တလင္း၌ ထားေသာ စပါးမ်ား၊ 

သီးႏွံမ်ားကို ပ်က္စီးေစသည္။ ျပာသိုတစ္ခ်က္ တလင္းဖ်က္ဟူေသာ စကားႏွင့္အညီ ျပာသိုလဆီ၌ မိုးႀကြင္းမိုးက်န္မ်ား ရြာလိမ့္မည္လားဟု တလင္းဆင္းေနဆဲ (၀ါ) ေျမပဲ႐ိုက္ေနဆဲ၊ ေလွ႕ဆဲယာသမားတို႕ စိတ္ပူတတ္ၾကရသည္။

ျပာသိုလမိုက္ ကဏန္းတိုက္ ။          ။ ျပာသိုလတြင္ လဆုတ္လကြယ္ ရက္မ်ား၌ 

ကဏန္းအထြက္မ်ားသျဖင့္ ကဏန္းရွာသူတို႕ ကဏန္းအရမ်ားသည္။ ျပာသိုလမိုက္ ကဏန္းတိုက္ ဟူေသာ ပင္လယ္သားတို႕ ဆို႐ိုးစကားအတိုင္း ျပာသိုလသည္ ကဏန္းအလြန္ေပါေသာ လျဖစ္ပါသည္။ ျပာသိုလမိုက္ ကဏန္းတိုက္ ဟူေသာအဆိုအရ ျပာသိုလတြင္ ကဏန္းအမိမ်ားေၾကာင္းသိရပါသည္။

၁၁။ တပို႕တြဲလ ထမနဲပြဲ






တပို႕တြဲ၊ ႏႊဲ၍ရြာျခင္း၊ သန္မိုးႀကြင္း ။           ။ တပို႕တြဲလတြင္မိုးကၽြင္းမိုးက်န္ကေလးမ်ားရြာတတ္သည္။

တပို႕တြဲ၊ ႏႊဲ၍ရြာျခင္း၊ က်န္မိုးႀကြင္း ။            ။ အႀကြင္းအက်န္ျဖစ္ေသာ မိုးကေလးမ်ားကို ႀကိဳးစား၍ ရြာဘိသကဲ့သို႕ တပို႕တြဲလမွာ မိုးရြာေသးသည္လိုလိုသည္။

တပို႕တြဲ၊ ေပါက္လဲငံုကင္း၊ ထန္းရည္နင္း ။            ။ ေပါက္ပြင့္၊ လက္ပံပြင့္မ်ားပြင့္သည့္ တပို႕တြဲလတြင္ ထန္းသမားတို႕သည္ ထန္းရည္နင္းၾကသည္။  ထန္းဥယ်ာဥ္သမားတို႕သည္ ထန္းပင္ေပၚသို႕ တက္၍ ထန္းလက္၊ ထန္းႏို႕၊ ထန္းခိုင္တို႕ကို ညြတ္က်လာေအာင္ေျခႏွင့္နင္းၾကရပါသည္။ ၿပီးလွ်င္ ထန္းလွီးကာ      ထန္းရည္ခံရပါသည္။ ဤသို႕နင္းသည္ကို ထန္းရည္နင္းသည္ဟု ေခၚစမွတ္ျပဳေၾကာင္း သိရပါသည္။

တပို႕တြဲ၊ ေပါက္လဲငံုကင္း၊ ထန္းရည္နင္း ဟူေသာ စကားပံုမွာ ဤအခ်က္ကို ရည္ၫြန္းျခင္းျဖစ္ပါသည္။

၁၂။ တေပါင္းလ သဲပုံေစတီပြဲ



တေပါင္း၊ တန္ခူး၊ မိုးသားက်ဴး ။         ။  တေပါင္းလႏွင့္ တန္ခူးလတို႕တြင္ ေကာင္းကင္ယံ၌ မိုးသားတိမ္တိုက္မ်ား ျဖစ္ေပၚလာသည္။

တေပါင္း၊ တန္ခူး၊ ေလ႐ူးေဆာ္ ။             ။ တေပါင္း၊ တန္ခူးလမ်ားတြင္ ေလ႐ူးမ်ားျဖစ္ေပၚ တိုက္ခတ္သည္။ တန္ေပါင္း တန္ခူး ေလ႐ူးေဆာ္စ ခါသမယမို႕ ေလျပည္ေလၫွင္းသည္ သုတ္သြင္းတိုက္ခတ္ေလရာ၊

တေပါင္းလည္းကူးမိုးသားက်ဴး ။ ။တေပါင္းလတြင္ ေကာင္းကင္တစ္ခို၀ယ္ မိုးသားတိမ္တိုက္မ်ား ျဖစ္ထြန္းေပၚေပါက္လာသည္။  
တေပါင္းသာေခါင္လမ်ားေနာင္ ။          ။ တစ္ဆယ့္ႏွစ္လရာသီတြင္ တေပါင္းလသည္ အသာယာဆံုးျဖစ္သည္။ တေပါင္းသာေခါင္ လမ်ားေနာင္တြင္ တေပါင္းလသည္ အသာယာဆံုးျဖစ္သည္။

Ref: လျပည္႔ ခရီးသြား၀န္ေဆာင္မႈ